Οι μυστηριώδεις λίθοι Devil’s Arrows στο Boroughbridge, στο North Yorkshire της Αγγλίας, βρέθηκαν στο επίκεντρο νέας επιστημονικής έρευνας που αποκαλύπτει την πραγματική τους προέλευση. Ο ερευνητής Anthony Clarke από το Curtin University, μαζί με τους συνεργάτες του, μελέτησε τρεις ορθοστάτες που υψώνονται άνισα τοποθετημένοι στη δυτική άκρη της πόλης. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the Royal Society A, ρίχνει νέο φως στον τρόπο με τον οποίο οι προϊστορικοί κάτοικοι της περιοχής μετέφεραν τεράστιους όγκους πέτρας για την κατασκευή του μνημείου.
Η στοίχιση των λίθων Devil’s Arrows και η χρονολόγησή τους
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι λίθοι των Devil’s Arrows είναι τοποθετημένοι σε γενική κατεύθυνση βορειοβορειοδυτικά προς νοτιονοτιοανατολικά και εκτείνονται σε μήκος 174 μέτρων, χωρίς ωστόσο να σχηματίζουν απόλυτα ευθεία γραμμή. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σωζόμενη σειρά ορθοστατών σε ολόκληρη τη Βρετανία, με τον νότιο λίθο να αποτελεί τον δεύτερο ψηλότερο μεγαλιθικό λίθο της χώρας μετά το Rudston Monolith, ενώ ο κεντρικός λίθος κατατάσσεται τρίτος σε ύψος. Το μνημείο θεωρείται σπάνιο δείγμα στοίχισης λίθων σε πεδινό τοπίο, κάτι που το διαφοροποιεί από άλλα γνωστά μεγαλιθικά σύνολα.
Οι αρχαιολόγοι τοποθετούν χρονολογικά την κατασκευή του μνημείου στη Νεολιθική περίοδο ή στις αρχές της Εποχής του Χαλκού, γύρω στο 2000 π.Χ. Η ακριβής χρονολόγηση, ωστόσο, παραμένει αβέβαιη, καθώς δεν έχουν πραγματοποιηθεί πρόσφατες ανασκαφές στην περιοχή. Παράλληλα, ιστορικές πηγές κάνουν λόγο για την ύπαρξη ενός τέταρτου λίθου στην αρχική στοίχιση, ο οποίος έχει χαθεί και πιθανότατα καταστράφηκε, με τα υλικά του να επαναχρησιμοποιούνται σε άλλη κατασκευή.
Η ελάχιστα επεμβατική μέθοδος αποκάλυψε την πηγή
Για να εντοπίσουν την ακριβή προέλευση των λίθων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική ανάλυσης κρυστάλλων ζιρκονίου και απατίτη που εντοπίστηκαν πάνω στους ορθοστάτες. Συγκρίνοντας τα χημικά χαρακτηριστικά αυτών των ορυκτών, τα οποία καταγράφουν ηλικίες από την Παλαιοζωική έως την Αρχαϊκή περίοδο, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι λίθοι των Devil’s Arrows προέρχονται από τα Brimham Rocks, μια εντυπωσιακή συστάδα βράχων που βρίσκεται περίπου 18 χιλιόμετρα δυτικά του μνημείου. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε στους επιστήμονες να αντλήσουν πολύτιμα στοιχεία χωρίς να προκαλέσουν καμία φθορά στους ιστορικούς λίθους.
Το εύρημα αυτό ανατρέπει την έως τώρα επικρατούσα άποψη, σύμφωνα με την οποία η πηγή των λίθων ήταν τα Plumpton Rocks, που βρίσκονται πιο κοντά στο Boroughbridge και αναφέρονταν ως κύρια πηγή ακόμη και σε επίσημες καταχωρίσεις πολιτιστικής κληρονομιάς της Αγγλίας. Παράλληλα, η ομάδα του Clarke απέκλεισε το ενδεχόμενο οι λίθοι να μεταφέρθηκαν από παγετώνες, καθώς τα τοπικά παγετώδη ρεύματα κινούνταν προς νότο και όχι ανατολικά από τα υψώματα Pennine, γεγονός που ενισχύει τη θεωρία της ηθελημένης μεταφοράς από τον άνθρωπο.
Δηλώσεις και ερμηνεία των ευρημάτων
Ο Anthony Clarke τόνισε ότι η έρευνα αποδεικνύει πως οι λίθοι δεν προήλθαν απλώς από το πλησιέστερο σημείο. «Η έρευνά μας δείχνει ότι οι λίθοι δεν προήλθαν απλώς από το πλησιέστερο σημείο, αλλά επιλέχθηκαν σκόπιμα από μια απαιτητική τοποθεσία 18 χιλιόμετρα μακριά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ερευνητής. Η δήλωσή του ενισχύει το συμπέρασμα ότι η επιλογή της τοποθεσίας εξόρυξης δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτελούσε συνειδητή απόφαση των δημιουργών του μνημείου.
Σύμφωνα με την ομάδα του Curtin University, ανάλογο πρότυπο εντοπίζεται και σε άλλα γνωστά μνημεία, όπως το Stonehenge, όπου οι κατασκευαστές επέλεγαν συχνά συγκεκριμένες τοποθεσίες εξόρυξης με συμβολική βαρύτητα, παρακάμπτοντας πιο κοντινές πηγές υλικού. Κάθε λίθος των Devil’s Arrows ζυγίζει πάνω από 25 τόνους, γεγονός που καταδεικνύει το επίπεδο σχεδιασμού και τεχνικής δεξιότητας που απαιτήθηκε για τη μεταφορά τους σε απόσταση 18 χιλιομέτρων χωρίς σύγχρονα μέσα μεταφοράς. Η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας εξόρυξης φαίνεται να είχε ιδιαίτερη βαρύτητα για τους δημιουργούς του μνημείου, στοιχείο που ενισχύει την άποψη ότι το τοπίο προέλευσης των λίθων ήταν εξίσου σημαντικό με το ίδιο το μνημείο για τους ανθρώπους της εποχής.
