Ο πρώην πρόεδρος του Κοσόβου, Χασίμ Θάτσι, κρίθηκε ένοχος για εγκλήματα πολέμου από το Ειδικό Δικαστήριο για το Κόσοβο που εδρεύει στη Χάγη. Η απόφαση ανακοινώθηκε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, με το δικαστήριο να επιβάλλει ποινή φυλάκισης 25 ετών. Ο 58χρονος πρώην ηγέτης κρίθηκε υπεύθυνος για σειρά κακουργημάτων που διαπράχθηκαν στη διάρκεια του πολέμου του 1998-1999 μεταξύ του Κοσόβου και της Σερβίας. Η καταδίκη του Θάτσι για εγκλήματα πολέμου αποτελεί μία από τις πιο βαρύνουσες αποφάσεις του δικαστηρίου από τη σύστασή του.
Οι κατηγορίες και οι λεπτομέρειες της υπόθεσης
Ο Θάτσι, ο οποίος στη διάρκεια του πολέμου ήταν ανώτατο στέλεχος και διοικητής του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK), καταδικάστηκε για τέσσερις κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου. Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για τη δολοφονία 96 ανθρώπων, οι οποίοι θεωρούνταν πολιτικοί αντίπαλοι ή συνεργάτες των σερβικών δυνάμεων ασφαλείας. Παράλληλα, κρίθηκε υπεύθυνος για την αυθαίρετη και παράνομη κράτηση 385 ανθρώπων, για βασανιστήρια σε βάρος 303 ατόμων και για απάνθρωπη μεταχείριση περίπου 50 ακόμη προσώπων. Οι δικαστές έκριναν ότι ο Θάτσι «συμμετείχε ενεργά και ενθάρρυνε» την τέλεση αυτών των εγκλημάτων κατά τη διάρκεια της βίαιης απόσχισης της περιοχής από τη Σερβία.
Ωστόσο, το δικαστήριο τον απάλλαξε, μαζί με τους συγκατηγορούμενούς του, από τις κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, καθώς οι δικαστές έκριναν πως δεν αποδείχθηκε πέραν εύλογης αμφιβολίας η ύπαρξη συστηματικής επίθεσης κατά αμάχων. Στο εδώλιο κάθισαν επίσης άλλα πρώην κορυφαία στελέχη του UCK, μεταξύ των οποίων ο Κάντρι Βεσέλι, ο Ρετζέπ Σελίμι και ο Γιάκουπ Κράσνιτσι. Οι εισαγγελείς είχαν ζητήσει ποινή φυλάκισης έως 45 έτη για τον Θάτσι και τους υπόλοιπους κατηγορούμενους. Ο προεδρεύων δικαστής, Τσαρλς Σμιθ, διάβασε την ποινή, ενώ ο Θάτσι, φορώντας κοστούμι και γραβάτα, παρέμεινε όρθιος και σιωπηλός καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της υπόθεσης
Ο Θάτσι είχε παραιτηθεί από την προεδρία του Κοσόβου στα τέλη του 2020, περίπου έξι χρόνια πριν από την απόφαση, προκειμένου να μεταβεί στη Χάγη και να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες που εκκρεμούσαν εναντίον του. Από την αρχή της δικαστικής διαδικασίας έχει αρνηθεί όλες τις κατηγορίες, δηλώνοντας αθώος. Παρά την καταδίκη του, ο πρώην πρόεδρος θεωρείται από μεγάλο μέρος των Αλβανών του Κοσόβου εθνικός ήρωας και εμβληματική προσωπικότητα του αγώνα για ανεξαρτησία από τη Σερβία.
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Κόσοβο. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πρίστινα σε ένδειξη υποστήριξης προς τον Θάτσι και τους άλλους τρεις πρώην μαχητές του UCK, κρατώντας αλβανικές σημαίες και πανό με μηνύματα όπως «Στο όνομα του λαού, κηρύξτε τους αθώους». Μετά την ανακοίνωση της καταδίκης, υποστηρικτές συγκεντρώθηκαν και έξω από το δικαστήριο στη Χάγη, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην απόφαση. Το ίδιο το Ειδικό Δικαστήριο, το οποίο υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και στελεχώνεται κυρίως από διεθνείς υπαλλήλους, αντιμετωπίζεται με έντονη δυσπιστία από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης στο Κόσοβο.
Ο ίδιος ο Θάτσι, απευθυνόμενος στο δικαστήριο, υπερασπίστηκε τη στάση του σε όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, δηλώνοντας πως στάθηκε στο πλευρό του λαού του Κοσόβου υπερασπιζόμενος την ελευθερία, τη ζωή και την αξιοπρέπεια, καθοδηγούμενος από τα δυτικά ιδεώδη της δημοκρατίας και της ισότητας. Η υπόθεση παραμένει από τις πιο πολυσυζητημένες δικαστικές διαδικασίες που έχουν σχετιστεί με τον πόλεμο του Κοσόβου, δεδομένης της βαρύτητας των κατηγοριών και της θέσης που κατείχε ο κατηγορούμενος στην πολιτική ζωή της χώρας.
