Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποβάθμισε ανοιχτά την προοπτική ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο Al Jazeera ότι η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας του δεν βρίσκεται πλέον στην κορυφή της ατζέντας της Άγκυρας. Παράλληλα, όμως, ξεκαθάρισε πως η Τουρκία δεν κλείνει οριστικά την πόρτα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Οι δηλώσεις του έρχονται μετά από δεκαετίες αναμονής και σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας και Βρυξελλών παραμένουν σύνθετες.
Διαβάστε επίσης: Ο Ερντογάν ετοιμάζει νέα υποψηφιότητα για τις εκλογές του 2028
Τι είπε ο Ερντογάν στο Al Jazeera
Μιλώντας στο δίκτυο Al Jazeera, ο Ερντογάν αναφέρθηκε στη μακρόχρονη πορεία των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζοντας ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε αναμονή εδώ και 53 χρόνια. «Η Ευρώπη δεν έχει εντάξει την Τουρκία εδώ και 53 χρόνια και δεν σκέφτεται να το κάνει ούτε από εδώ και πέρα. Εμείς δεν κλείσαμε την πόρτα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρόεδρος. Η φράση αυτή αποτύπωσε το κλίμα δυσαρέσκειας που εκφράζει η τουρκική ηγεσία απέναντι στη στάση των Βρυξελλών τα τελευταία χρόνια.
Ο Ερντογάν συνέχισε λέγοντας πως «σκεφτόμαστε να ενταχθούμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν μας πάρουν, έχει καλώς, αν δεν μας πάρουν, επίσης έχει καλώς». Με αυτή τη διατύπωση, ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε να δείξει μια στάση αδιαφορίας απέναντι στην τελική έκβαση της ενταξιακής διαδικασίας, χωρίς ωστόσο να απορρίπτει επισήμως τον στόχο. Παράλληλα, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα προς τις Βρυξέλλες, υποστηρίζοντας ότι σε περίπτωση που η Τουρκία μείνει τελικά εκτός ΕΕ, όσοι θα χάσουν θα είναι οι Ευρωπαίοι και όχι η Άγκυρα. «Η προτεραιότητά μας δεν είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τους λέμε συνεχώς ότι αυτοί θα είναι που θα χάσουν, όχι η Τουρκία», τόνισε.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου δεν είναι τυχαίες, καθώς έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας βρίσκεται ουσιαστικά παγωμένη. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν επίσημα στις 3 Οκτωβρίου 2005, ωστόσο έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο από το 2016, με ζητήματα κράτους δικαίου και δημοκρατικών ελευθεριών να επηρεάζουν αρνητικά την πορεία της χώρας προς την ΕΕ. Τον Ιούλιο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σχετική έκθεση με 367 ψήφους υπέρ, 74 κατά και 188 αποχές, στην οποία διαπιστωνόταν ότι υπό τις παρούσες συνθήκες η ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας δεν μπορεί να επαναληφθεί.
Η ίδια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επισήμαινε, ωστόσο, ότι οι δημοκρατικές και φιλοευρωπαϊκές επιθυμίες μεγάλου μέρους της τουρκικής κοινωνίας αποτελούν λόγο για τη διατήρηση της υποψηφιότητας, έστω και παγωμένης. Το γεγονός αυτό δείχνει πως, παρά την επίσημη υποβάθμιση του θέματος από τον Ερντογάν, το ζήτημα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας παραμένει ζωντανό σε επίπεδο κοινωνίας, ακόμη κι αν η πολιτική ηγεσία της Άγκυρας επιλέγει πλέον διαφορετική ρητορική. Οι δηλώσεις αυτές αναδεικνύουν την απόσταση που έχει δημιουργηθεί μεταξύ των δύο πλευρών μετά από δεκαετίες διαπραγματεύσεων χωρίς ουσιαστική πρόοδο.
Δεκαετίες διαπραγματεύσεων χωρίς κατάληξη
Η Τουρκία υπέβαλε επίσημη αίτηση ένταξης στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, πρόδρομο της σημερινής ΕΕ, στις 14 Απριλίου 1987. Έγινε επίσημα υποψήφια χώρα το 1999, ενώ οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τυπικά το 2005. Έκτοτε, η πορεία αυτή έχει σημαδευτεί από παρατεταμένες καθυστερήσεις, εντάσεις και αμοιβαίες επιφυλάξεις, χωρίς ποτέ να οδηγηθεί σε ολοκλήρωση. Οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου φαίνεται πως επισφραγίζουν, σε επικοινωνιακό επίπεδο τουλάχιστον, μια μακρά περίοδο αναμονής που δεν έχει αποδώσει καρπούς για καμία από τις δύο πλευρές.
