Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας αλλάζει με ανησυχητική ταχύτητα, καθώς νέα στοιχεία αποκαλύπτουν πως οι γεννήσεις στη χώρα μειώθηκαν κατά 42% μέσα σε μόλις δεκαπέντε χρόνια. Το 2009 καταγράφηκαν 117.000 γεννήσεις, ενώ το 2024 ο αριθμός αυτός έπεσε στις 67.000. Η πτώση όμως δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη τη χώρα, αφού ορισμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας εμφανίζουν κατάρρευση πάνω από το μισό, ενώ σε αρκετά νησιά η μείωση παραμένει σχετικά συγκρατημένη. Τα ευρήματα προέρχονται από νέα μελέτη του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, η οποία αναδεικνύει μια βαθύτερη κοινωνική μετατόπιση πίσω από τους αριθμούς.
Η γεωγραφία της υπογεννητικότητας
Έξι νομοί της χώρας καταγράφουν τη «μαύρη» πρωτιά στη μείωση των γεννήσεων για τη διετία 2024-2025. Στη Θεσπρωτία, στα Γρεβενά, στη Φθιώτιδα, στην Κοζάνη, στην Ευρυτανία και στη Φλώρινα, η πτώση ξεπέρασε το 50%. Παράλληλα, σε ακόμη δέκα νομούς η μείωση κυμάνθηκε μεταξύ 45% και 50%, δείχνοντας πως το φαινόμενο δεν αφορά μεμονωμένες περιοχές αλλά ολόκληρη την ενδοχώρα. Στον αντίποδα, οι Κυκλάδες και η Ζάκυνθος εμφανίζουν πολύ μικρότερη συρρίκνωση, κάτω από 15%, ενώ σε έξι ακόμη νησιωτικούς νομούς η μείωση δεν ξεπέρασε το 30%. Η αντίθεση ανάμεσα σε ηπειρωτική Ελλάδα και νησιά αναδεικνύει πόσο άνισα κατανέμεται η δημογραφική συρρίκνωση στον εθνικό χάρτη.
Λιγότερα παιδιά, μεγαλύτερη ηλικία τεκνοποίησης
Ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου, ο Βύρων Κοτζαμάνης, εξήγησε στην εφημερίδα «Νέα» πως η πτώση οφείλεται κυρίως στη μείωση της διαγενεακής γονιμότητας των γυναικών. Όπως ανέφερε, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στο τέλος της δεκαετίας του ’50 απέκτησαν κατά μέσο όρο 2 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5. Ταυτόχρονα, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε κατά έξι χρόνια, από τα 26,2 στα 32,2 έτη, γεγονός που δείχνει συστηματική αναβολή του οικογενειακού σχεδιασμού. Ο ετήσιος δείκτης γονιμότητας ακολούθησε αντίστοιχη πορεία, περιοριζόμενος από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες την περίοδο 1979-80 σε μόλις 1.240 το 2024-25.
Η υπογεννητικότητα στην Ελλάδα δεν είναι νέο φαινόμενο, καθώς η τάση αυτή ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του ’70. Ωστόσο, υπήρξε ένα προσωρινό «διάλειμμα» ανάκαμψης μεταξύ 2003 και 2009, το οποίο αποδίδεται στη μαζική είσοδο αλλοδαπού πληθυσμού στη χώρα εκείνη την περίοδο. Μετά το 2009 όμως η καθοδική πορεία επανήλθε με μεγαλύτερη ένταση, οδηγώντας στη σημερινή κατάσταση όπου οι γεννήσεις έχουν σχεδόν υποδιπλασιαστεί. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ειδικοί επισημαίνουν πως πίσω από τους αριθμούς κρύβεται συνδυασμός λιγότερων γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, μικρότερου αριθμού παιδιών ανά οικογένεια και συνεχούς αναβολής της τεκνοποίησης.
