Η ΕΛΑΣ απάντησε στις δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για το brain gain των Ελλήνων επιστημόνων, τις οποίες εξέφρασε στο Σαν Φρανσίσκο. Ο Τομέας Παιδείας του κόμματος υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός μίλησε για την επιστροφή επιστημόνων χωρίς να αναφερθεί στα προβλήματα της ερευνητικής πολιτικής της κυβέρνησής του. Η ΕΛΑΣ ζητά δημόσιες απαντήσεις για τέσσερα κρίσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία που αφορούν την έρευνα και την καινοτομία στη χώρα.
Οι δηλώσεις Μητσοτάκη για το brain gain και η αντίδραση της ΕΛΑΣ
Σύμφωνα με τον Τομέα Παιδείας της ΕΛΑΣ, οι δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Σαν Φρανσίσκο επικεντρώθηκαν στην προσέλκυση εξειδικευμένων εργαζομένων για θέσεις σε επιχειρήσεις. Το κόμμα σημειώνει ότι έμεινε αναπάντητο ένα βασικό ερώτημα: ποιες προοπτικές προσφέρει η Ελλάδα σε επιστήμονες που θέλουν να επιστρέψουν για να εργαστούν στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και στα Εθνικά Ερευνητικά Κέντρα. Οι δύο αυτοί φορείς, όπως τονίζει η ΕΛΑΣ, αποτελούν τους πυλώνες της έρευνας και της ανάπτυξης καινοτομίας στη χώρα.
Το κόμμα επισημαίνει ότι μια εκδήλωση επαγγελματικών ευκαιριών, όπως αυτή στο Σαν Φρανσίσκο, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σταθερή χρηματοδότηση, τις σύγχρονες ερευνητικές υποδομές και τις θέσεις εργασίας με προοπτική. Για τον λόγο αυτό, η ΕΛΑΣ έθεσε ερωτήματα για την πορεία τεσσάρων σημαντικών χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία θεωρεί καθρέφτη των επιλογών της κυβέρνησης στον τομέα της έρευνας.
ΕΛΙΔΕΚ, «Trust your Stars» και «Ερευνώ – Καινοτομώ» στο μικροσκόπιο
Το πρώτο ερώτημα αφορά το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), το οποίο θεσμοθετήθηκε το 2016 επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα και έδωσε δυνατότητες χρηματοδότησης σε νέους επιστήμονες, μεταδιδάκτορες και ερευνητικές ομάδες. Η ΕΛΑΣ ζητά να μάθει ποιος είναι ο πολυετής προϋπολογισμός του Ιδρύματος και πότε θα προκηρυχθούν νέοι κύκλοι χρηματοδότησης, σημειώνοντας ότι η δημοσίευση αποτελεσμάτων παλαιότερων προκηρύξεων δεν καλύπτει την ανάγκη για συνεχή και προβλέψιμη στήριξη της έρευνας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρόγραμμα «Trust your Stars», το οποίο προοριζόταν να στηρίξει ερευνητικά έργα νέων επιστημόνων. Το πρόγραμμα απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ είχαν ήδη κατατεθεί 1.241 αιτήσεις από ερευνητικές ομάδες. Η ΕΛΑΣ κάνει λόγο για ανατροπή του προγραμματισμού ομάδων που είχαν επενδύσει χρόνο και εργασία στην προετοιμασία των προτάσεών τους, και ζητά να διευκρινιστεί ποιοι λόγοι οδήγησαν στην απένταξη, ποια ευθύνη αναλογεί στους αρμόδιους φορείς και ποια εναλλακτική χρηματοδότηση προβλέπεται για όσους συμμετείχαν στη διαδικασία.
Το κόμμα αναφέρεται επίσης στο πρόγραμμα «Ερευνώ – Καινοτομώ», επισημαίνοντας ότι η μεγάλη χρονική απόσταση ανάμεσα στην έναρξη της διαδικασίας και στη δημοσίευση των αποτελεσμάτων δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στον προγραμματισμό των ερευνητικών συνεργασιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Παρέμβαση ΙΙ του προγράμματος, όπου εγκρίθηκαν 199 προτάσεις, αριθμός που κατά την ΕΛΑΣ αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες της ερευνητικής κοινότητας και τη διαθέσιμη χρηματοδότηση.
Τι ζητά η ΕΛΑΣ από την κυβέρνηση
Ο Τομέας Παιδείας της ΕΛΑΣ ζητά επίσης να ενημερωθεί για την ολοκλήρωση της διαδικασίας που αφορά τις Εθνικές Ερευνητικές Υποδομές, τις οποίες θεωρεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της επιστημονικής παραγωγής στη χώρα. Το κόμμα εκτιμά ότι η στρατηγική για την επιστροφή επιστημόνων στην Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε εκδηλώσεις προσέλκυσης στο εξωτερικό, αλλά χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο χρηματοδότησης και θεσμικής στήριξης για όσους επιλέξουν να εργαστούν στα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
Με τη δημόσια αυτή παρέμβαση, η ΕΛΑΣ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές διακηρύξεις στο πεδίο των συγκεκριμένων αριθμών και χρονοδιαγραμμάτων, ζητώντας από την κυβέρνηση να δώσει σαφείς απαντήσεις για τα τέσσερα χρηματοδοτικά εργαλεία που, όπως υποστηρίζει, καθορίζουν αν το εγχείρημα του brain gain θα παραμείνει διακήρυξη ή θα μετουσιωθεί σε πράξη για τους επιστήμονες που θέλουν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.
