Με χαμηλούς τόνους αλλά σαφές περιεχόμενο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε τα βασικά μηνύματα της Αθήνας προς την Τουρκία από το βήμα της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Η ομιλία εντάσσεται στη συνολική παρουσία της ελληνικής αντιπροσωπείας στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου στο επίκεντρο βρέθηκαν η σχέση με το Ισραήλ, το Κυπριακό και οι ενεργειακές διασυνδέσεις της περιοχής. Ο Έλληνας πρωθυπουργός μίλησε λίγες ώρες μετά τη «στροφή» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος είχε δηλώσει πως Ελλάδα και Τουρκία είναι «γείτονες και σύμμαχοι και όχι εχθροί». Η ομιλία Μητσοτάκη στον ΟΗΕ επιβεβαίωσε τη σταθερή ελληνική γραμμή, χωρίς να πυροδοτήσει νέο κύκλο έντασης.
Το μήνυμα Μητσοτάκη προς την Άγκυρα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε ενώπιον του διεθνούς ακροατηρίου ότι τα τελευταία τρία χρόνια η ελληνική κυβέρνηση καταβάλλει συνεχή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία και την ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης. «Πρόκειται για μια ευαίσθητη σχέση, η οποία φέρει το βάρος της ιστορίας», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία μας» και ότι οι δύο χώρες είναι «προορισμένες να ζουν δίπλα-δίπλα». Παράλληλα, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα στη σχέση της με την Τουρκία αφορά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Χωρίς να ανεβάσει τους τόνους, επανέφερε στο διεθνές προσκήνιο και το ζήτημα του casus belli, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν η άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων απαντάται με απειλή πολέμου.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε ονομαστικά και στα ενεργειακά σχέδια της Ελλάδας στην περιοχή, δηλώνοντας πως αυτά θα προχωρήσουν κανονικά παρά τις όποιες αντιδράσεις της γείτονος χώρας. Ειδική μνεία έγινε στο έργο GREGY, το οποίο σχεδιάζεται να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο προς την Ευρώπη μέσω Ελλάδας. Στην Αθήνα, ανώτατη κυβερνητική πηγή σημείωσε ότι «είμαστε γείτονες, είμαστε καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να ζούμε δίπλα ο ένας στον άλλο» και ότι «το σημαντικό αυτή τη στιγμή είναι να χαμηλώσει η ένταση που δεν την έχουμε ανεβάσει εμείς». Η ελληνική πλευρά αξιολογεί τις πρόσφατες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως διαφορετικές σε σχέση με το κλίμα που επικρατούσε το προηγούμενο διάστημα, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει μεταβολή των πάγιων ελληνικών θέσεων.
Το Κυπριακό στο επίκεντρο της ομιλίας Μητσοτάκη στον ΟΗΕ
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ είχε το Κυπριακό ζήτημα. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στα 52 χρόνια που έχουν συμπληρωθεί από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και στη συνεχιζόμενη κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού. Συνέδεσε μάλιστα την επίλυση του Κυπριακού με την ίδια την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, στέλνοντας μήνυμα ότι η παρατεταμένη εκκρεμότητα του ζητήματος αφορά ευθέως τους διεθνείς θεσμούς. Η Αθήνα, όπως σημειώνεται, επιμένει στη θέση της για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στην ελληνική πλευρά επικρατεί η εκτίμηση ότι η ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζει τελευταία σημάδια αποκλιμάκωσης, κάτι που επιτρέπει τη διατήρηση χαμηλότερων τόνων στις διμερείς σχέσεις. Ωστόσο, ανώτατοι κυβερνητικοί κύκλοι διευκρινίζουν ότι η Αθήνα δεν επιθυμεί να εισέλθει σε καθημερινή διαδικασία αποτίμησης κάθε δήλωσης της τουρκικής ηγεσίας, εστιάζοντας αντ’ αυτού στη συνολική εικόνα. Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι ο διάλογος με την Τουρκία παραμένει αναγκαίος για την ειρήνη και την ευημερία στην περιοχή, δεν μπορεί όμως να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη. Σε αυτή τη λογική κινήθηκε και η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η οποία επιχείρησε να συνδυάσει τη σταθερότητα των εθνικών θέσεων με την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης.
Τι ακολουθεί για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, χωρίς να μετακινείται από τις πάγιες εθνικές θέσεις για το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό. Παράλληλα, τα ενεργειακά σχέδια όπως το GREGY αναμένεται να προχωρήσουν κανονικά, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου στην περιοχή. Η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ αποτυπώνει μια πολιτική συνεχούς επαγρύπνησης, με βασικό στόχο τη διατήρηση της σταθερότητας χωρίς παραχωρήσεις στα εθνικά θέματα.
