Το Ιράν ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να προχωρήσει σε καμία υποχώρηση στο πυρηνικό του πρόγραμμα, ακόμη κι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν την πρόταση της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Το μήνυμα μετέφερε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο έντονης κλιμάκωσης ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά μέχρι να ικανοποιηθούν όλοι οι όροι που έχει θέσει η ιρανική πλευρά.
Οι όροι της Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα θα παραμείνει κλειστό έως ότου οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν όλες τις απαιτήσεις του Ιράν. Η πρόταση της Τεχεράνης προβλέπει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να ξανανοίξουν μέσα σε διάστημα περίπου μίας εβδομάδας, εφόσον προηγηθούν συγκεκριμένες κινήσεις από την αμερικανική πλευρά. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, έχει διευκρινίσει ότι η Τεχεράνη ζητά τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα εντός επτά ημερών, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα, το Ιράν απαιτεί από τις ΗΠΑ να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, να καταργήσουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και να αποδεσμεύσουν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
Παρά το άνοιγμα αυτό, η ιρανική πλευρά επιμένει να διαχωρίζει το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ από το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία για το θαλάσσιο πέρασμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι η Τεχεράνη θα δεχθεί περιορισμούς στις πυρηνικές της δραστηριότητες. Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα είναι διατεθειμένη να συμμετάσχει σε αναλυτικές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα μόνο αφότου οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν πρώτα τους υπόλοιπους όρους της. Ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, εξέφρασε την ελπίδα να επιτευχθεί συμφωνία με την Ουάσιγκτον για τον τερματισμό των εχθροπραξιών πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ στις 3 Νοεμβρίου.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και το ενεργειακό ρίσκο
Τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες διόδους για την παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος του πετρελαίου που διακινείται διεθνώς. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή προκαλεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές, αφού μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας και τη σταθερότητα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Η νέα τοποθέτηση της Τεχεράνης έρχεται καθώς η περιοχή αντιμετωπίζει νέα επεισόδια κλιμάκωσης, με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης να έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.
Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον επικεντρώνεται πλέον σε τρεις άξονες: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις αμερικανικές κυρώσεις και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα δεν μπαίνει σε καμία διαπραγμάτευση που θα περιόριζε τα δικαιώματά της, ενώ οι ΗΠΑ ζητούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τη δραστηριότητα αυτή. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% τη στιγμή που το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιτέθηκαν σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, χωρίς να είναι σαφές πόση ποσότητα από αυτό το απόθεμα έχει διασωθεί.
Τι ακολουθεί στη διαπραγμάτευση
Ο Πρόεδρος Πεζεσκιάν έχει θέσει ως ορίζοντα τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ στις 3 Νοεμβρίου για την επίτευξη συμφωνίας γύρω από τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ωστόσο, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι οι αναλυτικές συνομιλίες για το πυρηνικό ζήτημα θα ξεκινήσουν μόνο εφόσον η αμερικανική πλευρά ικανοποιήσει πρώτα όλους τους όρους που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ, τον αποκλεισμό των λιμανιών και τις κυρώσεις. Οι διεθνείς αγορές ενέργειας παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς μια νέα κλιμάκωση στην περιοχή θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο τόσο στις τιμές του πετρελαίου όσο και στη γενικότερη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
