Πολλοί χρήστες πιστεύουν ότι, βάζοντας το κινητό στο αθόρυβο, κερδίζουν περισσότερη ησυχία και καλύτερη συγκέντρωση στην καθημερινότητά τους. Νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν, όμως, ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από αυτό που πιστεύουμε. Έρευνες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά συνδέουν τη σιωπή της συσκευής όχι πάντα με χαλάρωση, αλλά αρκετές φορές με μεγαλύτερη ανησυχία και συνεχείς ελέγχους της οθόνης. Το αποτέλεσμα φαίνεται να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το προφίλ προσωπικότητας του καθενός.
Διαβάστε επίσης: Ο Πεζεσκιάν: Οι ΗΠΑ αποφασίζουν για τον πόλεμο στο Ιράν
Τι δείχνουν οι έρευνες για το κινητό στο αθόρυβο
Σύμφωνα με έρευνα του Stanford που δημοσιεύτηκε το 2023 στο Journal of Personality and Social Psychology, η ευσυνειδησία, δηλαδή το χαρακτηριστικό προσωπικότητας που συνδέεται με την αυτοπειθαρχία, σχετίζεται με λιγότερο συχνή και μικρότερης διάρκειας χρήση του smartphone. Αντίθετα, η εξωστρέφεια συνδέθηκε με πιο συχνή χρήση της συσκευής. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και από μια μετα-ανάλυση 36 μελετών με συνολικά 15.660 συμμετέχοντες, η οποία συνέδεσε τη χαμηλότερη ευσυνειδησία, σε συνδυασμό με υψηλότερο νευρωτισμό και εξωστρέφεια, με προβληματική χρήση του κινητού.
Ωστόσο, το να χρησιμοποιεί κανείς λιγότερο το κινητό δεν είναι το ίδιο με το να το έχει απλώς στο αθόρυβο. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Computers in Human Behavior εξέτασε δεδομένα χρήσης από 138 χρήστες smartphone και κατέγραψε μια εντυπωσιακή διαφορά συμπεριφοράς. Όταν ο ήχος ή η δόνηση ήταν ενεργοποιημένα, οι συμμετέχοντες έλεγχαν το κινητό τους κατά μέσο όρο 52,9 φορές την ημέρα. Όταν, όμως, η συσκευή βρισκόταν πλήρως στο αθόρυβο, οι έλεγχοι σχεδόν διπλασιάζονταν, φτάνοντας τις 98,2 φορές ημερησίως, γεγονός που ανατρέπει την αντίληψη ότι η σιωπή οδηγεί αυτόματα σε λιγότερη ενασχόληση με τη συσκευή.
Ο ρόλος του FOMO και τι λένε οι ερευνητές
Η διαφορά στη συμπεριφορά των χρηστών φάνηκε να μεγαλώνει ακόμη περισσότερο στην περίπτωση ανθρώπων με υψηλά επίπεδα FOMO (Fear of Missing Out), δηλαδή την έντονη ανησυχία μήπως χάνουν κάτι σημαντικό από τη ζωή ή τις δραστηριότητες των άλλων. Σε αυτή την ομάδα χρηστών, οι έλεγχοι του κινητού αυξάνονταν από περίπου 50 φορές την ημέρα, όταν η συσκευή ήταν στη δόνηση, σε περίπου 120 φορές, όταν βρισκόταν στο αθόρυβο. Οι ερευνητές εξηγούν ότι η απουσία ήχου δεν εξαφανίζει την αβεβαιότητα για το τι μπορεί να συμβαίνει στο κινητό, καθώς για ορισμένους ανθρώπους αυτή η αβεβαιότητα αποδεικνύεται τελικά πιο αποσπαστική από μια περιστασιακή ειδοποίηση.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το αθόρυβο δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη ούτε ηρεμίας ούτε άγχους, αλλά εξαρτάται από τη συμπεριφορά που υιοθετεί ο καθένας μετά την ενεργοποίησή του. Για έναν άνθρωπο με περιορισμένη σχέση με το κινητό και γενικά υψηλή ευσυνειδησία, η σιωπή μπορεί να αποτελεί μέρος μιας πιο ελεγχόμενης χρήσης της συσκευής. Αντίθετα, για κάποιον με έντονο FOMO, το αθόρυβο μπορεί να οδηγήσει σε διαρκείς και ανήσυχους ελέγχους της οθόνης, χωρίς αυτό να γίνεται εύκολα αντιληπτό από τον ίδιο τον χρήστη.
Το σημαντικότερο στοιχείο που αναδεικνύουν οι έρευνες δεν είναι αν το κινητό βρίσκεται στο αθόρυβο ή όχι, αλλά τι κάνει ο χρήστης όταν δεν ακούει τις ειδοποιήσεις. Όταν η συσκευή αφήνεται πραγματικά στην άκρη, η σιωπή φαίνεται να λειτουργεί υποστηρικτικά για τη συγκέντρωση. Όταν, αντίθετα, ο χρήστης συνεχίζει να την ελέγχει από αγωνία μήπως χάσει κάτι, το αθόρυβο μόνο του δεν αρκεί, και ίσως χρειάζεται αλλαγή στον τρόπο χρήσης της συσκευής και όχι απλώς στη ρύθμιση του ήχου.
