Το στεγαστικό δάνειο που κάποτε φάνταζε διαχειρίσιμο μετατρέπεται σήμερα σε βαρίδι για χιλιάδες νοικοκυριά, με σοβαρές συνέπειες στην ψυχική υγεία. Νέα έρευνα από την Αυστραλία δείχνει ότι όσοι δυσκολεύονται να αποπληρώσουν το στεγαστικό τους εμφανίζουν σημαντικά μεγαλύτερη επιβάρυνση της ψυχικής τους κατάστασης. Το φαινόμενο εντείνεται όταν η δόση του δανείου απορροφά πάνω από το 30% του διαθέσιμου οικογενειακού εισοδήματος. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social Science & Medicine και βασίστηκε σε στοιχεία 13 ετών.
Διαβάστε επίσης: Ισχυρή έκρηξη στην Πλάκα: Κατέρρευσε κτίριο, τραυματίες
Τι δείχνει η έρευνα για το στεγαστικό δάνειο
Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία από 18.750 ανθρώπους στην Αυστραλία, καλύπτοντας τρεις διαφορετικές περιόδους: τα χρόνια πριν από την κρίση του κόστους ζωής, από το 2012 έως το 2019, τα χρόνια της πανδημίας, το 2020 και το 2021, και τέλος τα χρόνια από το 2022 έως το 2024, όταν το κόστος ζωής αυξήθηκε απότομα. Το βασικό εύρημα είναι ότι όσοι έδιναν πάνω από το 30% του εισοδήματός τους για τη δόση του στεγαστικού εμφάνισαν περίπου τριπλάσια επιδείνωση της ψυχικής τους υγείας σε σύγκριση με άλλα άτομα που επίσης αντιμετώπιζαν οικονομική πίεση αλλά χωρίς τόσο βαρύ στεγαστικό δάνειο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση μεταξύ των περιόδων. Στα χρόνια της πανδημίας, το 2020 και το 2021, δεν καταγράφηκε απότομη επιδείνωση της ψυχικής υγείας σε όσους είχαν υψηλή δόση στεγαστικού. Η εικόνα άλλαξε ριζικά το 2023 και το 2024, όταν τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων στην Αυστραλία αυξήθηκαν σημαντικά. Πολλές οικογένειες άρχισαν τότε να εξαντλούν τις αποταμιεύσεις που είχαν καταφέρει να συγκεντρώσουν τα προηγούμενα χρόνια, ενώ όσοι είχαν δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο είδαν τη μηνιαία δόση τους να ανεβαίνει, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο ένα ήδη πιεσμένο εισόδημα.
Πότε το στεγαστικό δάνειο γίνεται πρόβλημα
Οι επιστήμονες δεν θεώρησαν ότι κάποιος αντιμετωπίζει οικονομική δυσχέρεια μόνο και μόνο επειδή πληρώνει υψηλή δόση στεγαστικού. Διερεύνησαν συγκεκριμένες καταστάσεις της καθημερινής ζωής, όπως η καθυστέρηση στην πληρωμή λογαριασμών, ενοικίου ή δόσης δανείου, η παράλειψη γευμάτων για οικονομικούς λόγους, η αδυναμία επαρκούς θέρμανσης του σπιτιού και η πώληση προσωπικών αντικειμένων για την κάλυψη αναγκών. Παρακολούθησαν την ψυχική υγεία των συμμετεχόντων στο πέρασμα των χρόνων, καταγράφοντας συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίστηκε σε όσους συνδύαζαν υψηλή δόση στεγαστικού με αδυναμία κάλυψης και άλλων βασικών υποχρεώσεων.
Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι δεν είναι το ύψος της δόσης από μόνο του που πλήττει την ψυχική υγεία, αλλά ο συνδυασμός της με τη γενικότερη οικονομική ασφυξία του νοικοκυριού. Όταν η δόση του στεγαστικού συνοδεύεται από δυσκολία πληρωμής λογαριασμών ή ακόμη και βασικών ειδών διατροφής, η επιβάρυνση πολλαπλασιάζεται. Η μελέτη, καλύπτοντας περίοδο 13 ετών, επιτρέπει στους ερευνητές να συγκρίνουν άμεσα πώς αντέδρασε η ψυχική υγεία των ίδιων ανθρώπων σε διαφορετικές οικονομικές συνθήκες.
Το δίλημμα της ιδιοκατοίκησης
Η έρευνα ανοίγει και ένα ακόμη ερώτημα που αφορά τη σχέση ανάμεσα στην ιδιοκτησία σπιτιού και την ευτυχία. Επί χρόνια, η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας συνδέεται με την ασφάλεια και μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Τα ευρήματα της μελέτης, ωστόσο, δείχνουν ότι όταν το στεγαστικό δάνειο μετατρέπεται σε δυσβάστακτο οικονομικό βάρος, το υποτιθέμενο όφελος της ιδιοκατοίκησης μπορεί να αντιστραφεί, με άμεσο αντίκτυπο στην ψυχολογική κατάσταση όσων το βιώνουν.
