Το οικονομικό επιτελείο της χώρας μπαίνει σε τροχιά ετοιμότητας ενόψει του χειμώνα, καταρτίζοντας ένα νέο πακέτο στήριξης για τα καύσιμα και τη θέρμανση. Το πρόγραμμα, ύψους €320 εκατομμυρίων, θα καλύπτει το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, το φυσικό αέριο, την ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και τα καυσόξυλα με τα πέλετ. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του σχεδιασμού είναι η ευελιξία του, καθώς τα μέτρα θα αναθεωρούνται ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας. Στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξηγούν πως στόχος είναι τα νοικοκυριά να μπορούν να προγραμματίσουν τον χειμώνα τους, κάτι που προϋποθέτει πρώτα η ίδια η κυβέρνηση να έχει έναν σταθερό οδικό χάρτη αποφάσεων.
Η πρόκληση, ωστόσο, είναι μεγάλη. Οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν, το ευρώ υποχωρεί έναντι του δολαρίου και οι τιμές στην αντλία μεταβάλλονται σχεδόν καθημερινά. Το οικονομικό επιτελείο καλείται να προσδιορίσει το ύψος της επιδότησης έτσι ώστε η τελική τιμή πώλησης να παραμείνει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, χωρίς όμως να γνωρίζει εκ των προτέρων σε ποιο επίπεδο θα βρεθεί η τιμή διυλιστηρίου στις 15 Οκτωβρίου, ημερομηνία-κλειδί πάνω στην οποία θα υπολογιστεί η στήριξη. Ακριβώς επειδή το διεθνές περιβάλλον παραμένει ασταθές, η κυβέρνηση επέλεξε να μην κλειδώσει άπαξ τον σχεδιασμό, αλλά να τον ξεδιπλώσει σταδιακά, σε τρεις διακριτές φάσεις.
Το χρονοδιάγραμμα των ανακοινώσεων
Η πρώτη φάση αφορά το diesel κίνησης. Στις 30 Σεπτεμβρίου αναμένεται να ανακοινωθεί η επέκταση της επιδότησης απευθείας στην αντλία, με ισχύ από την 1η Οκτωβρίου. Η δεύτερη φάση αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, όπου στις 14 Οκτωβρίου θα γνωστοποιηθεί η απευθείας επιδότηση της τιμής πώλησης, λίγο πριν ξεκινήσει η διάθεσή του, στις 15 Οκτωβρίου. Την ίδια στιγμή θα ανακοινωθεί και το νέο, αυξημένο κατά περίπου 20%, επίδομα θέρμανσης, το οποίο θα αφορά όλα τα νοικοκυριά ανεξαρτήτως του μέσου θέρμανσης που χρησιμοποιούν. Η τρίτη φάση τοποθετείται στις 30 Οκτωβρίου, οπότε θα κριθεί αν η στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης θα συνεχιστεί και τον Νοέμβριο, αφού οι προηγούμενες ανακοινώσεις θα καλύπτουν αποκλειστικά τον μήνα Οκτώβριο.
Χαρακτηριστικό της λογικής που ακολουθεί η κυβέρνηση είναι ότι οι αποφάσεις θα δημοσιοποιούνται μόλις λίγες ώρες πριν από τα μεσάνυχτα της ημέρας εφαρμογής τους. Ο λόγος είναι ότι το ύψος της επιδότησης πρέπει να «κουμπώνει» πάνω στην τελική τιμή, η οποία δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια νωρίτερα. Με αυτόν τον τρόπο, το οικονομικό επιτελείο διατηρεί περιθώριο προσαρμογής μέχρι την τελευταία στιγμή, αποφεύγοντας δεσμεύσεις που θα μπορούσαν να αποδειχθούν μη ρεαλιστικές αν οι διεθνείς τιμές κινηθούν απότομα.
Η αβεβαιότητα των διεθνών τιμών
Η επιλογή της παρέμβασης ανά δεκαπενθήμερο δεν είναι τυχαία, αλλά απόρροια της έντονης μεταβλητότητας που καταγράφεται στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει τη δυνατότητα αναπροσαρμογής των μέτρων μέσα στον ίδιο μήνα, ώστε να ανταποκρίνεται άμεσα στις συνθήκες της αγοράς. Για το diesel κίνησης, η συνέχιση της στήριξης και τον Οκτώβριο έχει ήδη προαναγγελθεί, χωρίς όμως να έχει οριστικοποιηθεί ακόμη το ακριβές ύψος της επιδότησης. Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, η κρατική επιδότηση είχε ήδη διαμορφωθεί σε συγκεκριμένα επίπεδα, τα οποία λειτουργούν πλέον ως σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό του επόμενου διαστήματος. Ωστόσο, το πραγματικό στοίχημα για το οικονομικό επιτελείο παραμένει η εξισορρόπηση ανάμεσα στη δημοσιονομική αντοχή του προγράμματος των €320 εκατομμυρίων και στην ανάγκη να μην επιβαρυνθούν υπέρμετρα τα νοικοκυριά, σε μια περίοδο όπου η άνοδος του πετρελαίου και η πτώση του ευρώ λειτουργούν ως πρόσθετοι παράγοντες πίεσης.
