Η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε ελάφρυνση κυρώσεων στο Ιράν, με αντάλλαγμα συγκεκριμένες δεσμεύσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό της πρόγραμμα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios. Η εξέλιξη έρχεται καθώς μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν προσπαθούν τις τελευταίες ημέρες να επαναφέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μετά το αδιέξοδο που έχει διαμορφωθεί από τον Ιούλιο. Παράλληλα, ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα από το Οβάλ Γραφείο ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι βρίσκονται ήδη σε επαφή με τους μεσολαβητές που επιχειρούν να τερματίσουν τον πόλεμο με το Ιράν. Το ζήτημα της ελάφρυνσης κυρώσεων φαίνεται να αποκτά νέα δυναμική μετά από εβδομάδες έντασης στη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ προσφέρει ελάφρυνση κυρώσεων στην Τεχεράνη
Τι έγινε
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το Axios, η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να προσφέρει οικονομικές διευκολύνσεις στην Τεχεράνη, ανάμεσά τους την απελευθέρωση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Η προσφορά αυτή τίθεται σε ισχύ μόνο εφόσον το Ιράν προχωρήσει σε συγκεκριμένα βήματα σχετικά με τις πυρηνικές του δραστηριότητες. Οι δύο πλευρές, ωστόσο, εξακολουθούν να έχουν σημαντικές διαφορές σε βασικά ζητήματα: το Ιράν επιδιώκει οι συζητήσεις να επικεντρωθούν στα Στενά του Ορμούζ και στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ ζητά συγκεκριμένες παραχωρήσεις που αφορούν αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η νέα αμερικανική πρόταση αφήνει πάντως περιθώριο για διπλωματική εξέλιξη, μετά την απόρριψη από τον Τραμπ της τελευταίας πρότασης που είχε καταθέσει το Ιράν. Οι μεσολαβητές αναμένεται να συναντηθούν στη Νέα Υόρκη με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, προκειμένου να συζητήσουν μια πρόταση του Κατάρ που βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο των έμμεσων συνομιλιών. Σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12, η συζήτηση αφορά μια τροποποιημένη εκδοχή πρότασης επταήμερης διάρκειας για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την οποία το Ιράν είχε παρουσιάσει στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Η Wall Street Journal ανέφερε πρόσφατα ότι οι μεσολαβητές ασκούν πιέσεις στο Ιράν να συμβιβαστεί σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, προκειμένου να δοθεί νέα ώθηση στις συνομιλίες για τα Στενά του Ορμούζ. Στη συνέχεια, σήμερα ή αύριο, αναμένεται να πραγματοποιηθεί και δεύτερη συνάντηση, αυτή τη φορά με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, ώστε να μεταφερθούν οι θέσεις της Τεχεράνης και να διερευνηθούν τα περιθώρια σύγκλισης ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Αμερικανός αξιωματούχος με γνώση των έμμεσων συνομιλιών χαρακτήρισε τις επαφές «θετικές και εποικοδομητικές», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει δείξει ευελιξία σε ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ξεκαθάρισε πάντως ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς να επιλυθούν τα συγκεκριμένα ζητήματα που εκκρεμούν. «Οι πλευρές εξακολουθούν να απέχουν ως προς τον χρόνο εφαρμογής των δεσμεύσεων και ως προς το ποιος θα κάνει πρώτος ποια βήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η Ουάσιγκτον, όπως σημείωσε, αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τις υποσχέσεις της Τεχεράνης και κατηγόρησε το Ιράν ότι παραβίασε το προηγούμενο μνημόνιο κατανόησης, όταν τον Ιούλιο φέρεται να εξαπέλυσε πυρά κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας στον Τύπο τη Δευτέρα από το Οβάλ Γραφείο, επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ θα κερδίσουν τον πόλεμο με το Ιράν «πολύ σύντομα». «Θα κερδίσουμε, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Θα γίνει αρκετά γρήγορα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η τιμή των καυσίμων αναμένεται να μειωθεί σημαντικά μόλις οι ΗΠΑ κερδίσουν αυτόν τον πόλεμο. Η στρατηγική «μέγιστης πίεσης» που ακολούθησε αρχικά η κυβέρνηση Τραμπ περιλάμβανε αυστηρές οικονομικές κυρώσεις, στρατιωτική αποτροπή, διπλωματική απομόνωση και απαίτηση για ευρύτερες παραχωρήσεις από την Τεχεράνη, με στόχο ένα Ιράν χωρίς πυρηνικό όπλο.
Η στρατιωτική αντιπαράθεση είχε ωστόσο σημαντικό κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς χρειάστηκε να διατεθούν πόροι για αεροπορικές επιχειρήσεις, πυραυλικά πλήγματα, επιχειρήσεις επιτήρησης και ενίσχυση δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερο βάρος είχε το κόστος αναπλήρωσης προηγμένων πυρομαχικών, όπως πύραυλοι κρουζ και συστήματα αεράμυνας, μια διαδικασία που αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να απαιτήσει μήνες ή και χρόνια. Παράλληλα, ο Περσικός Κόλπος παραμένει μία από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής και μεταφοράς πετρελαίου, γεγονός που προσδίδει επιπλέον βάρος στην έκβαση των διαπραγματεύσεων για την ενεργειακή αγορά.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Η συνάντηση στη Νέα Υόρκη με τον Αμπάς Αραγτσί αποτελεί το πρώτο βήμα, με τη συζήτηση να εστιάζει στην πρόταση του Κατάρ για τα Στενά του Ορμούζ. Θα ακολουθήσει, σήμερα ή αύριο, νέα συνάντηση με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία αναμένεται να δείξει αν υπάρχει πραγματικό περιθώριο σύγκλισης ή αν οι δύο πλευρές θα παραμείνουν κλειδωμένες στις μέχρι τώρα θέσεις τους.
