Η Κύπρος έδωσε σκληρή απάντηση στην Τουρκία μετά την έκδοση νέας τουρκικής NAVTEX, η οποία αφορά έρευνες για τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου προς τα Κατεχόμενα. Διπλωματικές πηγές μιλούν ανοιχτά για «παράνομες έρευνες» σε περιοχές κυπριακών χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, κάνοντας λόγο για ακόμη μία «προκλητική μονομερή ενέργεια» εκ μέρους της Άγκυρας. Η νέα κίνηση, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στερείται οποιασδήποτε νομικής βάσης, καθώς πραγματοποιείται χωρίς τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το ζήτημα επανέφερε στο προσκήνιο τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περιοχή όπου οι σχέσεις Λευκωσίας και Άγκυρας παραμένουν τεταμένες εδώ και χρόνια.
Το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis επιστρέφει στην περιοχή
Με τη NAVTEX 0953/26, η Τουρκία επαναφέρει το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis στην Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο θα πραγματοποιήσει έρευνες συνδεδεμένες με τον σχεδιασμό του νέου αγωγού φυσικού αερίου. Η οδηγία εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό της Αττάλειας και προβλέπει εργασίες από την 1η έως τις 25 Οκτωβρίου 2026. Το Oruc Reis δεν θα κινείται μόνο, αφού θα συνοδεύεται από τρία ακόμη σκάφη, τα Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici. Η δεσμευμένη θαλάσσια περιοχή δεν είναι τυχαία, καθώς ακολουθεί τον άξονα του σχεδιαζόμενου αγωγού Anamur – Teknecik, ο οποίος προβλέπεται να συνδέσει το Ανεμούριο στα τουρκικά παράλια με την περιοχή του Τεκνετζίκ, ανατολικά της κατεχόμενης Κερύνειας.
«Παραβιάζουν την κυριαρχία» της Κυπριακής Δημοκρατίας
Οι διπλωματικές πηγές επικαλούνται το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, γνωστή ως UNCLOS, υποστηρίζοντας ότι καμία ενεργειακή υποδομή δεν μπορεί να κατασκευαστεί μονομερώς στην περιοχή χωρίς την έγκριση της Λευκωσίας. Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, τέτοιες ενέργειες «στερούνται νομικής βάσης και παραβιάζουν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα» της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, εντάσσουν τη νέα τουρκική κίνηση σε μια ευρύτερη και διαρκή προσπάθεια της Άγκυρας να παγιώσει τα τετελεσμένα της κατοχής στο βόρειο τμήμα του νησιού. Η διατύπωση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς αντανακλά την ανησυχία της κυπριακής πλευράς ότι η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει de facto ενεργειακές υποδομές που θα αλλάξουν μόνιμα το καθεστώς στην περιοχή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη χρονική στιγμή που επιλέχθηκε για την έκδοση της νέας NAVTEX. Οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρύτερη περιοχή, ανάλογες ενέργειες επιτείνουν τις εντάσεις και υπονομεύουν κάθε προσπάθεια οικοδόμησης εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Κατά τη Λευκωσία, η κίνηση της Άγκυρας λειτουργεί εις βάρος της περιφερειακής σταθερότητας, σε μια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος ήδη βρίσκεται υπό πίεση λόγω αλληλοεπικαλυπτόμενων διεκδικήσεων. Το σκεπτικό αυτό αναμένεται να τεθεί και σε διεθνές επίπεδο, καθώς η Κύπρος συνηθίζει να ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη για κάθε ανάλογη τουρκική ενέργεια.
Ο αγωγός προς τα Κατεχόμενα και οι ανησυχίες της Λευκωσίας
Ο σχεδιαζόμενος αγωγός φυσικού αερίου ανάμεσα στην Τουρκία και τα Κατεχόμενα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου τουρκικού σχεδιασμού για ενεργειακή διασύνδεση με το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Η κυπριακή πλευρά θεωρεί ότι οποιαδήποτε τέτοια υποδομή, εφόσον κατασκευαστεί χωρίς τη συγκατάθεση της Λευκωσίας, θα αποτελέσει de facto αλλαγή δεδομένων στην περιοχή, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας επί των χωρικών της υδάτων. Η επανάληψη τέτοιων μονομερών ενεργειών από την Άγκυρα, μέσω διαδοχικών NAVTEX, ενισχύει τις ανησυχίες ότι η Τουρκία επιδιώκει να διαμορφώσει τετελεσμένα πριν από οποιαδήποτε διπλωματική λύση στο Κυπριακό. Η Λευκωσία αναμένεται να συνεχίσει να απαντά με αντίστοιχη διπλωματική σταθερότητα, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο ως το μοναδικό πλαίσιο νομιμοποίησης κάθε ενεργειακής δραστηριότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
