Η κυβέρνηση του Ιράκ κατέθεσε επίσημο κατάλογο καταγγελιών κατά της Τουρκίας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, καταγράφοντας συνολικά 398 παραβιάσεις του ιρακινού εδάφους και εναέριου χώρου μέσα σε τέσσερις μήνες. Η διαμάχη μεταξύ Βαγδάτης και Άγκυρας έφτασε στη Νέα Υόρκη μέσω ανταλλαγής επίσημων επιστολών προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η Τουρκία απέρριψε τις κατηγορίες, επικαλούμενη το δικαίωμα αυτοάμυνας που προβλέπει το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ο κατάλογος των 398 παραβιάσεων
Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος του Ιράκ στον ΟΗΕ διαβίβασε στις 16 Σεπτεμβρίου επιστολή με αναλυτικό πίνακα παραβιάσεων για την περίοδο από την 1η Μαΐου έως τις 31 Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με το ιρακινό έγγραφο, καταγράφηκαν 161 παραβιάσεις τον Μάιο, 154 τον Ιούνιο, 61 τον Ιούλιο και 22 τον Αύγουστο, δηλαδή συνολικά 398 περιστατικά μέσα σε τέσσερις μήνες. Η πτωτική τάση από τον Μάιο προς τον Αύγουστο δεν εμπόδισε τη Βαγδάτη να προχωρήσει σε σειρά επίσημων διαβημάτων διαμαρτυρίας για κάθε περιστατικό που κατέγραψε.
Η ιρακινή κυβέρνηση χαρακτηρίζει τις τουρκικές ενέργειες παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας. Στην επιστολή της προς τον ΟΗΕ αναφέρει ρητά ότι οι ενέργειες αυτές «αντιβαίνουν στις αρχές της καλής γειτονίας και συνιστούν παραβίαση των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου». Το Ιράκ επέλεξε να θέσει το ζήτημα ενώπιον των δύο ανώτατων οργάνων του ΟΗΕ, του Γενικού Γραμματέα και του Συμβουλίου Ασφαλείας, αναζητώντας διεθνή καταγραφή της διαμάχης.
Η απάντηση της Άγκυρας για αυτοάμυνα
Η απάντηση της Άγκυρας ήρθε στις 28 Σεπτεμβρίου, επίσης μέσω επίσημης επιστολής προς τον ΟΗΕ. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας απέρριψε τις ιρακινές αιτιάσεις, υποστηρίζοντας ότι λόγω «κενού εξουσίας» στο ιρακινό έδαφος, το οποίο εκμεταλλεύονται τρομοκρατικές οργανώσεις, η Τουρκία «είναι υποχρεωμένη και δικαιούται να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα έναντι τρομοκρατικών απειλών κατά της ασφάλειάς της που προέρχονται από το Ιράκ». Η τουρκική πλευρά επικαλέστηκε παράλληλα το Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι ασκεί το «εγγενές δικαίωμά της στην αυτοάμυνα» και ότι ενεργεί στο πλαίσιο ευθυνών που αποδίδουν στα κράτη μέλη σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Στην ίδια επιστολή, η Άγκυρα χαρακτήρισε «απαράδεκτη» οποιαδήποτε κριτική σε βάρος της για την άσκηση αυτού του δικαιώματος.
Η ανταλλαγή επιστολών μεταξύ Βαγδάτης και Άγκυρας δεν αποτελεί απόφαση του ΟΗΕ που δικαιώνει κάποια από τις δύο πλευρές, αλλά απλή καταγραφή δύο αντίθετων θέσεων ενώπιον του διεθνούς οργανισμού. Το Άρθρο 51 αναγνωρίζει το δικαίωμα ατομικής ή συλλογικής αυτοάμυνας σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον κράτους μέλους, μέχρι το Συμβούλιο Ασφαλείας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Εκεί εντοπίζεται και ο πυρήνας της διαφωνίας: η Τουρκία παρουσιάζει τις στρατιωτικές της ενέργειες ως μέτρα προστασίας απέναντι σε τρομοκρατικές απειλές, ενώ το Ιράκ τις αντιμετωπίζει ως προσβολή της κυριαρχίας του.
Η διαμάχη έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά σειρά αντιπαραθέσεων ανάμεσα στις δύο γειτονικές χώρες για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Τουρκίας στο βόρειο Ιράκ, όπου η Άγκυρα διατηρεί εδώ και χρόνια στρατιωτική παρουσία με στόχο κουρδικές ένοπλες οργανώσεις. Η κλιμάκωση των καταγγελιών, με 161 παραβιάσεις μόνο τον πρώτο μήνα της καταγραφής, δείχνει την ένταση που επικρατεί στα σύνορα, παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση που καταγράφεται τους επόμενους μήνες.
