Ρεκόρ θερμικής καταπόνησης κατέγραψε η Ευρώπη το καλοκαίρι του 2026, με το 52% του πληθυσμού της ηπείρου να εκτίθεται σε έντονες συνθήκες, σύμφωνα με το παρατηρητήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα, το πρόγραμμα Κοπέρνικος. Η φετινή σεζόν αναδείχθηκε η πιο θερμή που έχει καταγραφεί ποτέ στη δυτική Ευρώπη, με σχεδόν ακατάπαυστα κύματα ζέστης που ξεκίνησαν ασυνήθιστα νωρίς, ήδη από την άνοιξη. Η κλιματική αλλαγή φέρεται να συνέβαλε εν μέρει στο φαινόμενο, καθώς η ήπειρος θερμαίνεται με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο. Οι συνέπειες ήταν βαριές, με δεκάδες χιλιάδες πλεονάζοντες θανάτους να καταγράφονται σε σχέση με τις ακραίες θερμοκρασίες.
Θερμική καταπόνηση-ρεκόρ: Τα στοιχεία του Κοπέρνικου
Η θερμική καταπόνηση καταγράφεται όταν οι φυσικοί μηχανισμοί του οργανισμού για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας αδυνατούν να ανταποκριθούν, προκαλώντας συμπτώματα που ξεκινούν από ζαλάδες και πονοκεφάλους και μπορούν να φτάσουν έως την πολυοργανική ανεπάρκεια και τον θάνατο. Η ερευνήτρια για το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (CEPMMT), Σαμάνθα Μπέρτζες, που διαχειρίζεται το πρόγραμμα Κοπέρνικος, τόνισε ότι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του 2026 ήταν ότι η ζέστη αποδείχθηκε αξιοσημείωτη όχι μόνο λόγω της έντασής της, αλλά και εξαιτίας της τεράστιας γεωγραφικής της έκτασης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τέσσερα από τα δέκα πιο εντατικά κύματα ζέστης που έχει βιώσει ποτέ η ήπειρος σημειώθηκαν φέτος, με τη Γαλλία, τη Βρετανία και το Βέλγιο να πλήττονται ιδιαίτερα σκληρά. Το κύμα ζέστης του 2003 παραμένει πάντως το χειρότερο στην ιστορία, εφόσον ληφθούν υπόψη συνδυαστικά η διάρκεια και η ένταση των φαινομένων.
Τα στοιχεία του Κοπέρνικου δείχνουν ότι φέτος καταμετρήθηκαν 17 ημέρες κατά τις οποίες τουλάχιστον το 60% της δυτικής Ευρώπης κατέγραψε θερμοκρασίες υψηλότερες από 30 βαθμούς Κελσίου, έναντι μόλις 11 ημερών το 2003 και 7 ημερών το 2025. Η κατάσταση αυτή εξέθεσε το 52% των Ευρωπαίων σε «πολύ ισχυρή» θερμική καταπόνηση, μια αίσθηση θερμοκρασίας άνω των 38 βαθμών Κελσίου. Παράλληλα, περίπου το 80% της ηπείρου βίωσε «ισχυρή» θερμική καταπόνηση, με αίσθηση θερμοκρασίας ανώτερη των 32 βαθμών Κελσίου, συνθήκες που παρατηρήθηκαν σε ρεκόρ 41 ημερών της εποχής, πέντε περισσότερες σε σχέση με το 2023, μια χρονιά που είχε επίσης μείνει στην ιστορία για τον καύσωνά της. Τα νούμερα αυτά καταγράφουν την πιο έντονη σεζόν θερμικής καταπόνησης που έχει μετρηθεί ποτέ στην ήπειρο.
Ξηρασία και κίνδυνοι: Το ευρύτερο πλαίσιο
Η κ. Μπέρτζες ανέλυσε πως το καλοκαίρι του 2026 ανέδειξε σε ποιον βαθμό η θερμική καταπόνηση γίνεται πιο εκτεταμένη και πιο επίμονη, συμπληρώνοντας ότι πρόκειται για την κυριότερη αιτία θνησιμότητας που συνδέεται με τις μετεωρολογικές συνθήκες σε παγκόσμια κλίμακα. Πέρα από τη ζέστη, η φετινή σεζόν σημαδεύτηκε και από έντονη ξηρασία, με τις πιο χαμηλές ποτάμιες ροές που έχουν καταγραφεί ποτέ από το 1992, οπότε ξεκίνησε η συστηματική τήρηση σχετικών στοιχείων. Το φαινόμενο αυτό προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές εμπορευμάτων, ενώ παράλληλα επέτεινε τις εντάσεις γύρω από την άρδευση, την ψύξη πυρηνικών αντιδραστήρων και τη λειτουργία υδροηλεκτρικών σταθμών, σύμφωνα με τον Κοπέρνικο.
Οι ξηρασίες πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη τα τελευταία 45 χρόνια, με την κατάσταση να επιδεινώνεται σταθερά. Προς τα τέλη Αυγούστου, σχεδόν η μισή ήπειρος αντιμετώπιζε συνθήκες ξηρασίας, όπως σημείωσε η ίδια η ερευνήτρια. Ταυτόχρονα, στις θάλασσες και στους ωκεανούς γύρω από την Ευρώπη καταγράφηκαν θερμοκρασίες επιφάνειας ρεκόρ, ή σχεδόν ρεκόρ, σε μεγάλο μέρος της περιοχής, κάτι που ενισχύει τις ανησυχίες των επιστημόνων για τη συνολική πορεία του κλίματος στην ήπειρο.
