Νέα ανάλυση του βρετανικού Guardian αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα, παίρνοντας αφορμή από τον προσωρινό δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο και την προγραμματισμένη επιστροφή της στη Γαλλία. Ο αρθρογράφος Σάιμον Τζένκινς δημοσίευσε το άρθρο γνώμης την Παρασκευή, θέτοντας ευθέως το ερώτημα γιατί η ίδια λογική δεν εφαρμόζεται και στα Γλυπτά του Παρθενώνα. Η θέση του συνοψίζεται στη φράση ότι «τα γλυπτά θα πρέπει να επιστραφούν εκεί που ανήκουν».
Διαβάστε επίσης: Σκηνές χάους στις μαθητικές διαδηλώσεις στη Γαλλία
Η σύγκριση με την Ταπισερί της Μπαγιέ
Ο Τζένκινς χρησιμοποιεί ως αφετηρία την Ταπισερί της Μπαγιέ, η οποία βρίσκεται στη Βρετανία με τη μορφή δανεισμού από τη Γαλλία, για να θέσει το ερώτημα γιατί δεν μπορεί να βρεθεί λύση και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Η συλλογιστική του είναι ότι, εφόσον κανείς δεν αμφισβητεί πως το μεσαιωνικό έργο θα επιστρέψει στη Γαλλία μετά την έκθεσή του, δεν δικαιολογείται η επιμονή στη διατήρηση των Γλυπτών στο Λονδίνο. Επιστρατεύει μάλιστα την ειρωνεία, γράφοντας πως η Βρετανία θα μπορούσε θεωρητικά να αρνηθεί την επιστροφή της Ταπισερί επικαλούμενη ότι «η κατοχή είναι τα εννέα δέκατα του νόμου», πριν διευκρινίσει πως πρόκειται για ειρωνικό σχόλιο που αποκαλύπτει τον φόβο του Βρετανικού Μουσείου: ότι ένα δάνειο προς την Αθήνα θα μπορούσε στην πράξη να οδηγήσει σε μόνιμη επανένωση.
Στο επιχείρημά του εντάσσει και την πρόσφατη παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον Guardian, ο οποίος είχε συγκρίνει ευθέως τις δύο περιπτώσεις υποστηρίζοντας ότι κανείς δεν θα θεωρούσε λογικό να κοπεί η Ταπισερί στα δύο, με το μισό έργο στο Λονδίνο και το άλλο μισό στη Γαλλία. Όπως είχε γράψει ο κ. Μητσοτάκης, και τα δύο έργα «σχεδιάστηκαν ως ενιαία σύνολα, προορισμένα να γίνονται αντιληπτά και να κατανοούνται ως όλον». Κατά τον ίδιο τρόπο, τα σωζόμενα Γλυπτά παραμένουν σήμερα χωρισμένα μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου, κάτι που ο Τζένκινς θεωρεί ότι ενισχύει το αίτημα επανένωσης.
Αντιδράσεις και πολιτικό παρασκήνιο
Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, είχε χαρακτηρίσει τον δανεισμό της Ταπισερί μια «αχτίδα πιθανότητας» για συμφωνία και στο ζήτημα του Παρθενώνα. Οι συζητήσεις μεταξύ Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου είχαν αποκτήσει νέα δυναμική το 2022, όταν ο πρόεδρος του μουσείου Τζορτζ Όσμπορν άνοιξε διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά. Το βασικό εμπόδιο παραμένει το καθεστώς ιδιοκτησίας, καθώς η Αθήνα απορρίπτει κάθε συμφωνία που θα προϋπέθετε αναγνώριση κυριότητας του μουσείου στα Γλυπτά, ενώ η οριστική τους απομάκρυνση προσκρούει και στο ισχύον βρετανικό νομικό πλαίσιο.
Ο Guardian καταγράφει και τις μεταστροφές Βρετανών πολιτικών στο ζήτημα. Ο Μπόρις Τζόνσον είχε υποστηρίξει στο παρελθόν την επιστροφή των Γλυπτών, προτού αλλάξει θέση ως πρωθυπουργός, ενώ ο Ρίσι Σούνακ αντιτάχθηκε σε κάθε αλλαγή νομοθεσίας που θα επέτρεπε την οριστική τους επιστροφή. Αντίστοιχη μεταστροφή σημειώνεται και στην περίπτωση του Άντι Μπέρναμ, που είχε δηλώσει το 2023 ότι τα Γλυπτά πρέπει να επιστραφούν «χωρίς όρους», αλλά έχει πλέον αναθεωρήσει τη θέση του. Ο Τζένκινς ασκεί επίσης κριτική σε παλαιότερες διοικήσεις του Βρετανικού Μουσείου, θυμίζοντας τη γνωστή αντιπαράθεση της δεκαετίας του 1980 ανάμεσα στον τότε διευθυντή Ντέιβιντ Γουίλσον και την υπουργό Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, η οποία είχε δηλώσει μπροστά σε κάμερες «θέλω πίσω τα Μάρμαρά μου».
Στο ήδη τεταμένο κλίμα προστέθηκε και η απόφαση του Βρετανικού Μουσείου να δανείσει δύο μικρά θραύσματα του Παρθενώνα σε έκθεση ελληνικής γλυπτικής στη Φρανκφούρτη. Η Αθήνα αντέδρασε αρνούμενη να δανείσει εννέα δικά της θραύσματα για την ίδια έκθεση, με αποτέλεσμα οι συνομιλίες να επιστρέψουν σε αδιέξοδο. Ο Τζένκινς επιμένει ότι η επανένωση των Γλυπτών στην Αθήνα θα αποκαθιστούσε την καλλιτεχνική και ιστορική συνοχή του έργου, επικρίνοντας την πολυετή αδυναμία πολιτικών και μουσείων να καταλήξουν σε λύση.
