Η κυβέρνηση προχωράει στην εφαρμογή ηλικιακού ορίου στα social media, καθορίζοντας τα 15 έτη ως ελάχιστη ηλικία πρόσβασης από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ανακοίνωση έγινε στο Υπουργικό Συμβούλιο από τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου, μαζί με τον υπουργό επικρατείας Άκη Σκέρτσο. Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαμορφώνεται το EU Kids Act, που προβλέπει ενδιάμεση ζώνη για ηλικίες 13 έως 15 ετών με περιορισμένη πρόσβαση σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα. Ο κ. Παπαστεργίου παρουσίασε τη διαδρομή της ελληνικής πρωτοβουλίας σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Το ηλικιακό όριο: από τα Ηνωμένα Έθνη στο Kids Wallet
Η συζήτηση για την «ψηφιακή ενηλικίωση» ξεκίνησε στην Ελλάδα πριν από περίπου δύο χρόνια, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για την ανάγκη κοινής δράσης στην προστασία των ανηλίκων. Όπως εξήγησε ο υπουργός Παπαστεργίου, η πορεία δεν ήταν εύκολη, καθώς απαιτήθηκε η Ελλάδα να παρουσιάσει στους Ευρωπαίους εταίρους έναν συγκεκριμένο μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας, απαντώντας στο επιχείρημα των πλατφορμών ότι δεν μπορούν να είναι βέβαιες για την ηλικία των χρηστών τους. Η απάντηση σε αυτό το αίτημα ήταν το Kids Wallet, το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά και στη συνέχεια βελτιώθηκε, λειτουργώντας ως το εργαλείο πάνω στο οποίο βασίστηκε και η ευρωπαϊκή πρόταση.
Η κρίσιμη τεχνική λεπτομέρεια, όπως τη περιέγραψε ο υπουργός, είναι ότι το Kids Wallet δεν επιστρέφει ούτε την ημερομηνία γέννησης ούτε κανένα άλλο στοιχείο ταυτότητας του χρήστη. Επιστρέφει αποκλειστικά μια ένδειξη για το αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το εκάστοτε ηλικιακό όριο που έχει τεθεί, είτε αυτό είναι τα 12, τα 13 είτε τα 15 έτη. Έτσι διασφαλίζεται η επαλήθευση ηλικίας χωρίς να εκτίθενται προσωπικά δεδομένα των ανηλίκων στις πλατφορμές. Σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργίου, αυτή η συνεργασία με άλλα κράτη-μέλη συνέβαλε στο να πιεστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς το κείμενο του EU Kids Act, το οποίο παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει μια ενδιάμεση κλίμακα για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών, στην οποία τα παιδιά θα μπορούν να έχουν μια πρώτη, ελεγχόμενη επαφή με μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα με αυξημένους περιορισμούς λειτουργίας. Ο υπουργός διευκρίνισε ότι αυτό δεν αποτελεί απόκλιση από την ελληνική θέση περί αποκλεισμού κάτω των 15 ετών, αλλά μια διαφοροποιημένη προσέγγιση για μια ενδιάμεση ηλικιακή ζώνη. Από εδώ και πέρα, όπως σημείωσε, απομένει η Ευρώπη να οριστικοποιήσει το κείμενο και η Ελλάδα να προχωρήσει στην εθνική νομοθέτηση, όπως είχε εξαρχής ανακοινωθεί.
Ευθύνη πλατφορμών, γονέων και ο ρόλος της ΕΕΤΤ
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης εξήγησε ότι η ευθύνη για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν μπορεί να μοιράζεται ισομερώς ανάμεσα στις πλατφορμές και στους γονείς. Αναφέρθηκε στην ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης των οικογενειών σχετικά με τους κινδύνους, αλλά τόνισε παράλληλα τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στα παιδιά η εθιστική σχεδίαση των ψηφιακών υπηρεσιών, η οποία στοχεύει στη μεγιστοποίηση του χρόνου χρήσης. Αυτό το στοιχείο, όπως υπογράμμισε, καθιστά απαραίτητη τη ρύθμιση σε επίπεδο πλατφορμών και όχι μόνο την επαγρύπνηση των γονέων στο σπίτι.
Σε ό,τι αφορά την επιβολή των κανόνων, ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε στον ρόλο του ευρωπαϊκού Digital Services Act, μέσα από το οποίο θα ελέγχεται η συμμόρφωση των πλατφορμών, με την ΕΕΤΤ να έχει αρμόδιο ρόλο σε εθνικό επίπεδο. Η συνύπαρξη ελληνικής νομοθεσίας και ευρωπαϊκού πλαισίου δημιουργεί, σύμφωνα με την παρουσίαση στο Υπουργικό Συμβούλιο, ένα διπλό δίχτυ ασφαλείας για τους ανήλικους χρήστες, από τη στιγμή εγγραφής τους σε μια πλατφόρμα μέχρι τον έλεγχο της λειτουργίας της.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην εθνική νομοθέτηση του ηλικιακού ορίου στα social media χωρίς να αναμένει την πλήρη ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής διαδικασίας, θέτοντας ως ορόσημο την 1η Ιανουαρίου 2027. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, λειτούργησε ως καταλύτης για τη διαμόρφωση της κοινής ευρωπαϊκής θέσης, μέσα από τη συνεργασία με άλλα κράτη-μέλη που μοιράζονταν τους ίδιους προβληματισμούς για την προστασία των ανηλίκων.
Η οριστικοποίηση του EU Kids Act σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναμένεται να ακολουθήσει τη νομοθετική διαδικασία των Βρυξελλών, ενώ παράλληλα η Ελλάδα θα προχωρήσει στη δική της νομοθέτηση για την εφαρμογή του ορίου των 15 ετών, με το Kids Wallet να αποτελεί το τεχνικό εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας που θα στηρίξει τη νέα ρύθμιση.
