Θετικά αποτιμά η ελληνική διπλωματία την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, με το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου να βρίσκεται στο επίκεντρο των επαφών. Ο Αμερικανός αξιωματούχος παρέμεινε δύο βράδια στην ελληνική πρωτεύουσα, σε μια επίσκεψη που περιγράφηκε ως «αυτοτελής», καθώς δεν συμπεριέλαβε στάση στην Τουρκία. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρέθηκαν η ενεργειακή συνεργασία, η αμυντική σχέση και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κυβέρνηση στην Αθήνα θεωρεί ότι η επίσκεψη ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή.
Το μήνυμα Ρούμπιο για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου
Ο Μάρκο Ρούμπιο, αναφερόμενος στα έργα ενεργειακής διασύνδεσης και στο Great Sea Interconnector (GSI), σημείωσε ότι «τα έργα αυτά περιπλέκονται από τις ευαισθησίες που έχουν και άλλες χώρες της περιοχής». Ανώτατη διπλωματική πηγή, καλούμενη να σχολιάσει τη δήλωση, απάντησε με σαφήνεια: «Η ευαισθησία δεν σημαίνει και δικαίωμα». Η επισήμανση αποτυπώνει τη θέση της Αθήνας ότι οι αντιδράσεις τρίτων χωρών δεν μπορούν να περιορίσουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Όσον αφορά την «ιδιωτική διπλωματία» στην οποία αναφέρθηκε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, η ίδια πηγή διευκρίνισε ότι ορισμένα ζητήματα δεν δημοσιοποιούνται επειδή αφορούν ευαίσθητους χειρισμούς εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.
Σύμφωνα με τις ελληνικές πηγές, ο Ρούμπιο επανέλαβε τρεις φορές ότι οι ΗΠΑ είναι «απολύτως δεσμευμένες» στο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και σε όλα τα έργα συνδεσιμότητας, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «σημαντικό εταίρο». Για την επανεκκίνηση των εργασιών του GSI διευκρινίστηκε ότι αυτή δεν εξαρτάται από την ελληνική κυβέρνηση, αλλά από αίτημα της αρμόδιας εταιρείας, οπότε η ελληνική πλευρά θα προχωρήσει άμεσα στις προβλεπόμενες αδειοδοτήσεις. Στη 45λεπτη κατ’ ιδίαν συνάντηση μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του Ρούμπιο, υπήρξε, όπως αναφέρθηκε, κοινή κατανόηση για την ανάγκη ενεργειακής διαφοροποίησης ώστε να εξασφαλιστεί ανθεκτικότητα σε δύσκολους καιρούς.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Η επίσκεψη αποτιμήθηκε ιδιαίτερα θετικά από την ελληνική πλευρά, καθώς θεωρείται ότι αναβαθμίζει τη σχέση σε διμερές και διεθνές επίπεδο. Ανώτατη διπλωματική πηγή επισήμανε τον ρόλο του Ρούμπιο όχι μόνο ως υπουργού Εξωτερικών αλλά και ως Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου Τραμπ, στοιχείο που προσδίδει επιπλέον βαρύτητα στις αναφορές του περί αξιόπιστου συμμάχου. Συμφωνήθηκε παράλληλα να πυκνώσουν οι επαφές Αθήνας-Ουάσινγκτον, με αντιπροσωπεία του Κογκρέσου να αναμένεται στην Ελλάδα σε λίγες μέρες. Αναφορά έγινε και σε συμφωνία ύψους τεσσάρων δισεκατομμυρίων δολαρίων, στο πλαίσιο μακροπρόθεσμου σχεδιασμού 20 ετών που αφορά τα μαχητικά F-16 και F-35.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, παρακολουθεί με ανησυχία την αναβάθμιση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Το CNN Türk αναρωτήθηκε «γιατί η Αθήνα εξοπλίζεται με τόσο ταχείς ρυθμούς», κάνοντας λόγο για αμυντικό προϋπολογισμό 30 δισεκατομμυρίων ευρώ για την επόμενη δεκαετία και στόχο εξοπλισμού των F-35 με πυραύλους AIM-260. Ο ερευνητής Χακάν Σεζγκίν, από το Πανεπιστήμιο Νισάντασι, περιέγραψε την ελληνική αμυντική αρχιτεκτονική ως «πολλαπλών στρωμάτων», αναφέροντας συστήματα όπως τα Spyder, Barak και David’s Sling, καθώς και τα μαχητικά Rafale και τις φρεγάτες Belharra.
Οι ελληνικές διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι επόμενες εβδομάδες θα φέρουν νέες επαφές ανώτερου επιπέδου, πέρα από την προγραμματισμένη επίσκεψη της αντιπροσωπείας του Κογκρέσου. Η επανεκκίνηση του GSI παραμένει συνδεδεμένη με το αίτημα της αρμόδιας εταιρείας, ενώ η ελληνική πλευρά διαβεβαιώνει ότι είναι έτοιμη να προχωρήσει άμεσα στις απαιτούμενες διαδικασίες μόλις αυτό κατατεθεί.
