Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε το «πράσινο φως» στην ενεργειακή ρήτρα διαφυγής που είχε ζητήσει αποκλειστικά για την Ελλάδα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η έγκριση ανοίγει τον δρόμο για επενδύσεις που αναμένεται να φτάσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, στηρίζοντας μια σειρά έργων ενεργειακής αναβάθμισης σε όλη τη χώρα. Το σχετικό αίτημα είχε αποσταλεί στις Βρυξέλλες στις 6 Αυγούστου 2026. Η απόφαση αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα και εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης.
Τι προβλέπει η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής
Η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει στην Ελλάδα να χρηματοδοτήσει μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας, χωρίς οι σχετικές δαπάνες να προσμετρώνται στο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Οι νέες επενδύσεις, ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ, θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους και εξαιρούνται από το όριο του 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Οι δαπάνες αυτές θα προσμετρώνται κανονικά στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Στόχος είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και η επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ανάμεσα στα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν ξεχωρίζει ένα νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ύψους 200 εκατ. ευρώ, καθώς και ένα πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες που θα καλύψει 100.000 δικαιούχους, επίσης ύψους 200 εκατ. ευρώ. Προβλέπεται ακόμη έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ, με αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία. Περιλαμβάνονται επίσης το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ, και το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» για την αναβάθμιση 246 σχολείων, δημοτικών, νηπιαγωγείων και βρεφονηπιακών σταθμών, ύψους 45 εκατ. ευρώ.
Το πλάνο περιλαμβάνει επίσης δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ, σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ, καθώς και σταθμούς φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων που αγγίζει τον δημόσιο τομέα, τη βιομηχανία και τις μεταφορές, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας.
Οι δηλώσεις Πιερρακάκη για τη σημασία της απόφασης
Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σχολίασε το βάρος της απόφασης, τονίζοντας ότι «η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία». Όπως υπογράμμισε, η έγκριση «επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων». Ο κ. Πιερρακάκης εξήγησε ότι η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής επιτρέπει στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας και θα ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, περιορίζοντας την εξάρτηση από διεθνείς κρίσεις.
Ο υπουργός σημείωσε παράλληλα ότι η δυνατότητα αυτή δεν αναιρεί τη στήριξη προς πολίτες και επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτήσουν. «Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία», κατέληξε. Η έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής αποτελεί, σύμφωνα με τον υπουργό, απόδειξη της σταθερότητας της ελληνικής οικονομίας, καθώς η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα για την οποία η Κομισιόν προχώρησε σε αντίστοιχη έγκριση.
Η υλοποίηση των έργων που περιγράφονται στο πλαίσιο της ρήτρας αναμένεται να εκτείνεται έως το 2028, με παρεμβάσεις που καλύπτουν τον κτηριακό τομέα, τις σχολικές μονάδες, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βιομηχανία και τις μεταφορές.
