Μια καθημερινή συνήθεια που πολλοί έχουν υιοθετήσει χωρίς να το σκέφτονται, το να αφήνουν το κινητό τηλέφωνο με την οθόνη προς τα κάτω όταν κάθονται για φαγητό ή συζήτηση, έχει τραβήξει το ενδιαφέρον ερευνητών. Η κίνηση φαίνεται ασήμαντη, ωστόσο συχνά ερμηνεύεται ως ένα σιωπηλό μήνυμα προσοχής προς το άτομο απέναντι. Η επιστήμη δεν έχει αποδείξει ότι η συνήθεια αυτή συνδέεται με συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας, αλλά έχει εξετάσει τι συμβαίνει στον ανθρώπινο νου όταν ένα smartphone βρίσκεται κοντά μας.
Τι δείχνουν οι έρευνες για το κινητό στις συζητήσεις
Το 2013, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Social and Personal Relationships εξέτασε τον ρόλο της παρουσίας του κινητού τηλεφώνου στις πρόσωπο με πρόσωπο συζητήσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παρουσία μιας συσκευής μπορούσε να συνδέεται με μικρότερη αίσθηση εγγύτητας και ποιότητας στη συζήτηση, ιδιαίτερα όταν οι συνομιλητές άγγιζαν θέματα με προσωπικό ή ουσιαστικό περιεχόμενο. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι συμμετέχοντες δεν χρειαζόταν καν να χρησιμοποιήσουν το κινητό τους· η ίδια η παρουσία του φαινόταν αρκετή για να επηρεάσει την εμπειρία της συζήτησης.
Μια νεότερη αντίστοιχη έρευνα, όμως, δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει το ίδιο εύρημα σχετικά με την ποιότητα των σχέσεων. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν επίσης καμία επίδραση της παρουσίας του κινητού στη δημιουργικότητα των συμμετεχόντων. Επομένως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι ένα smartphone πάνω στο τραπέζι επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο κάθε συζήτηση ή κάθε άνθρωπο, ούτε ότι όποιος το αφήνει ανάποδα διαθέτει απαραίτητα περισσότερη αυτοσυγκράτηση ή μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον συνομιλητή του.
Η επίδραση στη συγκέντρωση και τη γνωστική απόδοση
Μια έρευνα δημοσιευμένη στο Journal of the Association for Consumer Research εξέτασε σχεδόν 800 χρήστες smartphone, εστιάζοντας στη γνωστική τους ικανότητα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες απέδιδαν καλύτερα σε γνωστικές δοκιμασίες όταν το κινητό τους βρισκόταν σε άλλο δωμάτιο, σε σύγκριση με όταν ήταν απλώς τοποθετημένο ανάποδα πάνω στο γραφείο. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι, ακόμη και χωρίς να χτυπά ή να εμφανίζει ειδοποιήσεις, η κοντινή παρουσία της συσκευής μπορεί να «τραβά» ένα μέρος της νοητικής προσοχής του χρήστη.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσους πιστεύουν ότι αρκεί να μην αγγίζουν το κινητό τους για να παραμείνουν πλήρως συγκεντρωμένοι. Σύμφωνα με τα δεδομένα, η απλή απόσταση φαίνεται να κάνει τη διαφορά, κάτι που εξηγεί γιατί πολλοί ειδικοί προτείνουν την πλήρη απομάκρυνση της συσκευής από τον χώρο εργασίας ή μελέτης όταν απαιτείται υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης.
Το να γυρίσει κάποιος το κινητό ανάποδα στο τραπέζι δεν αποτελεί, λοιπόν, επιστημονική απόδειξη για τον χαρακτήρα του. Μπορεί, όμως, να λειτουργεί ως ένα απλό κοινωνικό μήνυμα που λέει «αυτή τη στιγμή σε ακούω». Ανεξάρτητα από το τι αποκαλύπτει η συνήθεια αυτή για την προσωπικότητα κάποιου, το να επιλέγει κανείς να μην κοιτάζει την οθόνη όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται απέναντί του παραμένει ένας πρακτικός τρόπος να του προσφέρει πραγματική προσοχή.
