Η Νάβι Πιλάι, 85χρονη Νοτιοαφρικανή δικάστρια και φετινή βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις κυρώσεις στο ΔΠΔ που επέβαλε η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η δήλωσή της έγινε το Σάββατο, ώρες μετά την ανακοίνωση των αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου του ΟΗΕ. Η νομικός μίλησε μέσω βιντεοσύνδεσης από τη Νυρεμβέργη, στη Γερμανία, σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Κέντρο Νόμπελ για την Ειρήνη στο Όσλο. Η δημόσια αυτή τοποθέτηση ήρθε λίγες ημέρες μετά τη βράβευσή της, δίνοντας νέα διάσταση στην αντιπαράθεση ΗΠΑ και ΔΠΔ.
Τι δήλωσε η Νάβι Πιλάι
Η κ. Πιλάι μίλησε με έντονο ύφος για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η διεθνής δικαιοσύνη. «Υπάρχει πολύ μεγάλη ένταση κι ανησυχία όσον αφορά τη συνέχιση της ύπαρξης των διεθνών δικαστηρίων, ειδικά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου στη Χάγη», τόνισε η ίδια. Η δικάστρια, με καταγωγή από τη Σρι Λάνκα, υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς διπλωματικό αλλά θεσμικό. «Το σημαντικότερο είναι ότι οι κυρώσεις ανακοινώθηκαν από μια χώρα εναντίον δικαστών εξαιτίας αποφάσεων που έλαβαν. Αυτό είναι ανήκουστο, απαράδεκτο», πρόσθεσε, συνηγορώντας υπέρ του διεθνούς δικαίου που, όπως είπε, «βάλλεται πανταχόθεν». Η τοποθέτησή της έγινε δημόσια, μέσα από εκδήλωση που παρακολούθησαν εκπρόσωποι φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η Νάβι Πιλάι είχε διατελέσει πρόεδρος ανεξάρτητης επιτροπής του ΟΗΕ η οποία, την περασμένη χρονιά, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει γενοκτονία στη Λωρίδα της Γάζας. Η βράβευσή της με το Νόμπελ Ειρήνης προκάλεσε έντονη αντίδραση από την κυβέρνηση του Ισραήλ, η οποία την καταδίκασε σε υψηλούς τόνους. Λίγο αργότερα ακολούθησε η ανακοίνωση των νέων αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος του ΔΠΔ, γεγονός που η ίδια συνέδεσε άμεσα με την προσπάθεια αποδυνάμωσης του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης. Η χρονική σύμπτωση ανάμεσα στη βράβευσή της και την ανακοίνωση των κυρώσεων ενίσχυσε, κατά τους παρατηρητές, τον συμβολισμό της αντιπαράθεσης.
Η αντίδραση Ουάσιγκτον και Ισραήλ
Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι κυρώσεις αποσκοπούν στην υπεράσπιση της αμερικανικής εθνικής κυριαρχίας και των πολιτών των ΗΠΑ, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε το ΔΠΔ «κακοποιό» δικαστήριο, λέγοντας ότι «θέλουν περισσότερη εξουσία και τη θέλουν σε βάρος μας». Σύμφωνα με το περιεχόμενο της απόφασης, οι κυρώσεις, όταν εφαρμοστούν, θα απαγορεύουν κάθε χρηματοοικονομική συναλλαγή με το δικαστήριο, με στόχο να στερηθεί τους πόρους του και να μην μπορεί να λειτουργήσει. Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας ως προς τις προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Οι κυρώσεις στο ΔΠΔ δεν τίθενται άμεσα σε ισχύ. Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε περίοδο χάριτος έξι μηνών, ώστε τα κράτη μέλη του δικαστηρίου να παρουσιάσουν «προόδους» που θα καθησυχάσουν τις ανησυχίες των ΗΠΑ, όπως αναφέρθηκε από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. Η εξέλιξη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά προηγούμενων αμερικανικών πιέσεων προς το δικαστήριο της Χάγης, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών αντιπαραθέσεων για υποθέσεις που αφορούν τόσο το Ισραήλ όσο και άλλες χώρες. Οι κυρώσεις αυτές αποτελούν συνέχεια μιας μακράς ιστορίας τριβών ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το δικαστήριο της Χάγης.
Η περίοδος χάριτος των έξι μηνών που έθεσε η Ουάσιγκτον αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης, καθώς τα κράτη μέλη του ΔΠΔ καλούνται να παρουσιάσουν μέτρα που θα ικανοποιήσουν τις αμερικανικές απαιτήσεις. Η Νάβι Πιλάι, που μόλις είχε τιμηθεί με το Νόμπελ Ειρήνης για τη συνεισφορά της στο διεθνές δίκαιο, θεωρεί ότι η στάση της Ουάσιγκτον συνιστά πλήγμα για τη λειτουργία των διεθνών δικαστηρίων συνολικά.
