Εκπαιδευτική πιστοποίηση και σαφή πρωτόκολλα ζητά ο Κατσαράκης

Τον ρόλο που μπορεί να αναλάβει το ελληνικό φαρμακείο στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ανέλυσε ο γενικός γραμματέας του ΔΣ του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Χανίων, Μανόλης Κατσαράκης. Αφορμή στάθηκε η ομιλία του στο συνέδριο PharmaPoint 2026, που διοργάνωσε ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης και είχε ως αντικείμενο τις υπηρεσίες υγείας στα ευρωπαϊκά φαρμακεία. Ο Κατσαράκης παρουσίασε τις νεότερες εξελίξεις στη λειτουργία των φαρμακείων σε Ελλάδα και Ευρώπη. Το συμπέρασμά του ήταν καθαρό: η εγχώρια εμπειρία υπάρχει, αυτό που λείπει είναι σαφή πρωτόκολλα και πιστοποιημένη εκπαίδευση.

Από το «Pharmacy First» της Αγγλίας έως τη γαλλική συνταγογράφηση αντιβιοτικών

Όπως εξήγησε ο Μανόλης Κατσαράκης, η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι το φαρμακείο συμμετέχει ολοένα και πιο οργανωμένα στην πρωτοβάθμια φροντίδα, με υπηρεσίες που εκτείνονται από την πρόληψη και τους εμβολιασμούς έως την ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής και τη στήριξη των χρόνιων ασθενών. Το εύρος των αρμοδιοτήτων διαφέρει ανά χώρα, πάντα όμως με καθορισμένα πρωτόκολλα και σαφή όρια παραπομπής στον γιατρό. Στην Αγγλία, τα φαρμακεία εντάσσονται πλέον στον σχεδιασμό του NHS: μέσω του προγράμματος «Pharmacy First» αξιολογούν και αντιμετωπίζουν επτά συχνές παθήσεις ακολουθώντας καθορισμένες κλινικές διαδρομές. Παράλληλα παρέχουν ανίχνευση υπέρτασης, υπηρεσίες αντισύλληψης και εμβολιασμού, ενώ στηρίζουν τους ασθενείς στην έναρξη νέας θεραπείας και ελέγχουν την αγωγή μετά το εξιτήριο.

Αντίστοιχο βηματισμό ακολουθεί η Ιρλανδία, όπου το «Common Conditions Service» καλύπτει οκτώ συχνές παθήσεις, από τη ρινίτιδα, την επιπεφυκίτιδα και τον επιχείλιο έρπητα έως τον έρπητα ζωστήρα, τη στοματική καντιντίαση και τη μη επιπλεγμένη κυστίτιδα. Εκεί ο φαρμακοποιός, αφού ολοκληρώσει πιστοποιημένη εκπαίδευση, προχωρά σε αξιολόγηση του ασθενούς και μπορεί να συνταγογραφήσει εντός του προβλεπόμενου πλαισίου. Το πιο εκτεταμένο μοντέλο εντοπίζεται στη Γαλλία, με ένα ευρύ σύνολο θεσμοθετημένων και αμειβόμενων υπηρεσιών. Οι εκπαιδευμένοι φαρμακοποιοί συνταγογραφούν και χορηγούν εμβόλια του εθνικού προγράμματος σε πολίτες από τα 11 έτη, ενώ πραγματοποιούν ταχεία δοκιμασία για στρεπτόκοκκο σε ασθενείς με φαρυγγοαμυγδαλίτιδα και έλεγχο απλής κυστίτιδας σε γυναίκες 16 έως 65 ετών. Όταν το αποτέλεσμα είναι θετικό και πληρούνται τα κριτήρια του πρωτοκόλλου, μπορούν να χορηγήσουν συγκεκριμένα αντιβιοτικά χωρίς ιατρική συνταγή.

Οι πέντε νέες υπηρεσίες της Γερμανίας το 2027 και το στοίχημα των Ελλήνων φαρμακοποιών

Η Γερμανία προχωρά σταδιακά στη θεσμοθέτηση νέων υπηρεσιών. Ήδη από το 2022 αποζημιώνονται πέντε φαρμακευτικές υπηρεσίες: η τυποποιημένη εκτίμηση της υψηλής πίεσης, η εκπαίδευση στη χρήση εισπνεόμενων φαρμάκων, η εκτεταμένη συμβουλευτική στην πολυφαρμακία, η φροντίδα των μεταμοσχευμένων ασθενών και η υποστήριξη της από του στόματος αντικαρκινικής θεραπείας. Πρόκειται για υπηρεσίες που δένουν την καθημερινή λειτουργία του φαρμακείου με τη διαχείριση σοβαρών χρόνιων καταστάσεων.

Από το 2027, όπως επισήμανε ο Κατσαράκης, το πεδίο διευρύνεται με πέντε επιπλέον υπηρεσίες: την εκτίμηση του καρδιομεταβολικού κινδύνου, την παρέμβαση για διακοπή του καπνίσματος, την εκπαίδευση στην τεχνική των ενέσεων, την υποστήριξη κατά την έναρξη νέας χρόνιας αγωγής και τη διαχείριση σύνθετης χρόνιας αγωγής, κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα γιατρό. Κοινός παρονομαστής σε όλες τις χώρες παραμένουν τα καθορισμένα πρωτόκολλα, η πιστοποιημένη εκπαίδευση και τα σαφή όρια της αρμοδιότητας του φαρμακοποιού.

Για τον ίδιο, το ζητούμενο για το ελληνικό φαρμακείο δεν είναι η εμπειρία, την οποία ήδη διαθέτει στην πρωτοβάθμια φροντίδα, αλλά το θεσμικό πλαίσιο που θα τη στηρίξει. Σαφή πρωτόκολλα και πιστοποιημένη εκπαίδευση είναι, κατά τον Μανόλη Κατσαράκη, οι δύο προϋποθέσεις ώστε ο φαρμακοποιός να αναλάβει διευρυμένο ρόλο με ασφάλεια για τον ασθενή, ακολουθώντας το παράδειγμα της Αγγλίας, της Ιρλανδίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας.