Μητσοτάκης σε Λέπτιν: Το στοίχημα της έρευνας αιχμής

Στην ενίσχυση της έρευνας αιχμής και στην προσέλκυση κορυφαίων επιστημόνων εστίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη συνάντησή του, την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026, με την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC), καθηγήτρια Μαρία Λέπτιν. Στο τραπέζι της συζήτησης τέθηκαν η διεύρυνση της ελληνικής συμμετοχής στα ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα, η αξιοποίηση νέων τεχνολογικών υποδομών και η υπεύθυνη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία του ERC ως διεθνούς προτύπου ανεξάρτητης επιστημονικής αξιολόγησης, με αποκλειστικό κριτήριο την αριστεία.

Τα νούμερα της ελληνικής έρευνας από το 2019

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στη Μαρία Λέπτιν την πρόοδο που έχει καταγραφεί στη χώρα την τελευταία εξαετία. Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη αυξήθηκαν κατά 55% από το 2019, φθάνοντας τα 3,62 δισ. ευρώ το 2024, ενώ ο αριθμός των ερευνητών ενισχύθηκε κατά 30%, στους 50.900 σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης. Παράλληλα, οι επιχειρηματικές δαπάνες για έρευνα κατέγραψαν άνοδο 84%, στοιχείο που αποτυπώνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην παραγωγή νέας γνώσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επιστροφή επιστημονικού δυναμικού και στην ανάπτυξη του εγχώριου οικοσυστήματος καινοτομίας. Στη συζήτηση εξετάστηκαν οι προοπτικές επιστροφής Ελλήνων επιστημόνων που εργάζονται στο εξωτερικό, καθώς και οι δυνατότητες ενίσχυσης των ελληνικών πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων. Αναφορά έγινε και στις νέες ερευνητικές υποδομές που αναπτύσσονται, μεταξύ των οποίων ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» και το εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης «Pharos», που εντάσσονται στην προσπάθεια ενίσχυσης των δυνατοτήτων της χώρας σε τομείς υψηλής τεχνολογίας.

Το σχέδιο για το ERC και το νέο υπουργείο Έρευνας

Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι, παρά τις ισχυρές ελληνικές επιδόσεις στο πρόγραμμα «Horizon Europe», η συμμετοχή στα προγράμματα του ERC παραμένει χαμηλότερη των δυνατοτήτων της χώρας. Για τον λόγο αυτό παρουσιάστηκε δέσμη σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων: καλύτερη προετοιμασία των υποψηφίων, καθοδήγηση νέων ερευνητών και χρηματοδότηση προτάσεων που συγκεντρώνουν υψηλή επιστημονική βαθμολογία, αλλά δεν εξασφαλίζουν τελικά ευρωπαϊκούς πόρους. Παράλληλα, εξετάζεται η βελτίωση των όρων υποδοχής επιστημόνων στα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Στο ίδιο μήκος κύματος, έγινε αναφορά στον σχεδιασμό αυτοτελούς υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, με στόχο τον αποτελεσματικότερο συντονισμό και τον περιορισμό του κατακερματισμού αρμοδιοτήτων. Η Ελλάδα, όπως τονίστηκε, υποστηρίζει ένα ισχυρό ERC στο επόμενο ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο, με αυξημένο προϋπολογισμό και διασφαλισμένη επιστημονική αυτονομία, επιδιώκοντας σταθερή συνεργασία για την αξιοποίηση καλών πρακτικών.

Στόχος, σύμφωνα με το Μέγαρο Μαξίμου, είναι η επένδυση στη γνώση να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για τη νέα γενιά και να συμβάλλει στην αντιμετώπιση μεγάλων διεθνών προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή και η υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Στη συνάντηση συμμετείχαν, από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος και ο υφυπουργός Ανάπτυξης αρμόδιος για θέματα έρευνας και καινοτομίας Σταύρος Καλαφάτης.