Βρυξέλλες: Άκυρο το τουρκολιβυκό, πλήρης στήριξη σε Ελλάδα

Σαφές μήνυμα στήριξης προς την Ελλάδα και την Κύπρο εκπέμπουν οι Βρυξέλλες μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χαρακτηρίζουν τη συμφωνία άκυρη και ασύμβατη με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η τοποθέτηση έρχεται ενώ η ελληνική διπλωματία τρέχει ένα διεθνές ρεπορτάζ επαφών, με φόντο και την πολιτική ένταση που είχε ανοίξει το αίτημα του Αντώνη Σαμαρά για απομάκρυνση του υπουργού Εξωτερικών.

Η κοινή ανάρτηση Φον ντερ Λάιεν και Κόστα στο Χ

Με κοινή τους δήλωση στο Χ, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν τη βαθιά τους λύπη για την επικύρωση, στις 20 Οκτωβρίου 2026, του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας για την οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο. Οι δύο κορυφαίοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρη και ανίσχυρη».

Στη δήλωσή τους υπενθύμισαν ότι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί του ζητήματος διατυπώθηκε με σαφήνεια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη. Παράλληλα επαναβεβαίωσαν την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ επανέλαβαν την πάγια θέση της Ένωσης κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη.

Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η συγκεκριμένη διατύπωση δεν έχει χρησιμοποιηθεί ξανά με τέτοιον τρόπο από τους δύο επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών. Η σαφήνεια του μηνύματος αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς προέρχεται τόσο από την Κομισιόν όσο και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ταυτόχρονα.

Το επιχείρημα της γεωγραφίας και το διπλωματικό σπριντ της Αθήνας

Σε έναν αγώνα δρόμου με σειρά επαφών επιδίδεται η ελληνική διπλωματία, με επικεφαλής τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Στόχος είναι η δημιουργία ενός διεθνούς πλέγματος ασφαλείας με βάση το διεθνές δίκαιο, η υπενθύμιση των κινδύνων από αναθεωρητικές κινήσεις στους συμμάχους της χώρας στην περιοχή και η κινητοποίηση της ΕΕ ώστε να πάρει ξεκάθαρη θέση.

Το υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου. Στην ανακοίνωσή του το ΥΠΕΞ ανέπτυξε το επιχείρημα της γεωγραφίας: η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση, ενώ το μνημόνιο παραγνωρίζει τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.

Η Αθήνα υπενθύμισε ότι έχει ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, αποδεικνύοντας τον σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτονικών κρατών. Το ΥΠΕΞ κάλεσε τη λιβυκή πλευρά να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, σημειώνοντας πως η γεωγραφία και το Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις.