Αθήνα και Κάιρο ανοίγουν διαπραγμάτευση για επέκταση της ΑΟΖ

Ελλάδα και Αίγυπτος προχωρούν σε διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών τους, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, στις 22 Οκτωβρίου 2026. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου της συμφωνίας του 2020 για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, ως ανταπόκριση στην κύρωση του μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η Αθήνα και το Κάιρο στοχεύουν να ενισχύσουν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο με βάση το Διεθνές Δίκαιο.

Η τηλεφωνική γραμμή Γεραπετρίτη-Αμπντελάτι

Η συνομιλία των δύο υπουργών Εξωτερικών επικεντρώθηκε στη στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου και στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Μπαντρ Αμπντελάτι απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της Λιβύης, υπογραμμίζοντας τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Κατά τη δήλωσή τους, η επικύρωση ενός κειμένου που αγνοεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των νησιών δεν μεταβάλλει τη νομική πραγματικότητα.

Ο επικεφαλής της αιγυπτιακής διπλωματίας ανέφερε ότι συζήτησε με τον Έλληνα ομόλογό του τις στρατηγικές σχέσεις και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, συμφωνώντας να συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την UNCLOS. Αντίστοιχη ανακοίνωση εξέδωσε και το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, επιβεβαιώνοντας ότι οι δύο χώρες προχωρούν στη διεύρυνση της υφιστάμενης οριοθέτησης.

Οι τεχνικές επιτροπές των δύο κρατών ανάλαβαν τις διαπραγματεύσεις, εξετάζοντας τους χάρτες και τα γεωγραφικά δεδομένα για τα τμήματα που έμειναν εκτός της αρχικής διευθέτησης. Η επιτάχυνση των διαδικασιών συνδέεται με την τουρκική κινητικότητα και την προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τετελεσμένα μέσω του μνημονίου με τη Λιβύη.

Από τη μερική συμφωνία του 2020 στη διεύρυνση της γραμμής

Η τρέχουσα κίνηση βασίζεται στη συμφωνία που υπέγραψαν Ελλάδα και Αίγυπτος στις 6 Αυγούστου 2020 στο Κάιρο, μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις. Το κείμενο υπέγραψαν ο τότε υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας και ο Αιγύπτιος ομόλογός του Σάμεχ Σούκρι. Η συμφωνία βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και αφορά συγκεκριμένο τμήμα της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ των δύο χωρών, χωρίς να συνιστά συνολική οριοθέτηση όλων των ζωνών τους.

Η συμφωνία καθορίζει γραμμή οριοθέτησης με πέντε σημεία που προσδιορίζονται από γεωγραφικές συντεταγμένες και χαρακτηρίζεται μερική, καθώς δεν καλύπτει ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή που θα μπορούσε να οριοθετηθεί. Η Αίγυπτος είχε αρχικά επιδιώξει να περιοριστεί η ρύθμιση στην περιοχή μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού, πριν δεχθεί να συνεχιστεί η διαπραγμάτευση με ευρύτερο αντικείμενο.

Με τη νέα απόφαση, οι δύο χώρες επιδιώκουν να κλείσουν τα πεδία ασάφειας που θα μπορούσαν να δώσουν πάτημα για αμφισβητήσεις, επεκτείνοντας τη γραμμή σε περιοχές που έμειναν εκτός του 2020. Η ταχύτητα με την οποία κινούνται Αθήνα και Κάιρο αντανακλά την κοινή πολιτική βούληση να εδραιωθεί ένα συνεκτικό νομικό πλαίσιο στην Ανατολική Μεσόγειο.