Σερβία: Οριακό προβάδισμα των φοιτητών πριν τις κάλπες

Σε κλίμα ακραίας πόλωσης ολοκληρώθηκε στη Σερβία η προεκλογική εκστρατεία για τις κοινοβουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου. Στην τελευταία μεγάλη κινητοποίηση στο κέντρο του Βελιγραδίου, δεκάδες χιλιάδες πολίτες έδωσαν το «παρών» στηρίζοντας το φοιτητικό κίνημα. Το κίνημα αυτό έχει αναδειχθεί στον βασικό αντίπαλο της παράταξης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, σε μια αναμέτρηση που κρίνεται στο νήμα. Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα στους φοιτητές, όμως με ποσοστό που δεν ξεπερνά τις δύο μονάδες.

Από το στέγαστρο του Νόβι Σαντ στο ψηφοδέλτιο

Η αφετηρία του κύματος αμφισβήτησης τοποθετείται στην τραγωδία του πρόσφατα ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ. Η κατάρρευση του στεγάστρου στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και πυροδότησε έντονες αντιδράσεις, που γρήγορα μετατράπηκαν σε ευρύτερο αντικυβερνητικό μέτωπο. Από το 2024 οι φοιτητές διαδηλώνουν ζητώντας την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία του κράτους.

Το κίνημα επέλεξε να μεταφέρει τη δυναμική των δρόμων στις κάλπες, κατεβαίνοντας με τον δικό του συνδυασμό, τη «Φοιτητική Λίστα - Οι φοιτητές νικούν!». Παρά την ονομασία, οι υποψήφιοι δεν είναι εν ενεργεία φοιτητές, αλλά προσωπικότητες που προέρχονται κυρίως από τον ακαδημαϊκό χώρο και την κοινωνία των πολιτών. Η λίστα αυτή έχει εξελιχθεί στη σοβαρότερη εκλογική απειλή για το κυβερνών Προοδευτικό Κόμμα.

Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο Βούτσιτς ηγείται του συνδυασμού «Ενωμένη Σερβία». Ο πρώην πρόεδρος, που κυριαρχεί στην πολιτική ζωή της χώρας από το 2012, έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, υποστηρίζοντας ότι οι κινητοποιήσεις των φοιτητών αποτελούν σχέδιο ξένων μυστικών υπηρεσιών με στόχο την ανατροπή του και την αποσταθεροποίηση του κράτους.

Οριακή διαφορά και καταγγελίες για τους όρους του αγώνα

Το εκλογικό αποτέλεσμα προδιαγράφεται αμφίρροπο. Οι δημοσκοπήσεις που δημοσιοποιήθηκαν δείχνουν τη «Φοιτητική Λίστα» να προηγείται, αλλά η διαφορά κινείται περίπου στις δύο ποσοστιαίες μονάδες. Μια τόσο μικρή απόκλιση προκαλεί ανησυχία για την επόμενη ημέρα, καθώς αναλυτές προειδοποιούν ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να αμφισβητηθεί και να πυροδοτήσει νέο κύκλο έντασης.

Η αναμέτρηση διεξάγεται υπό τη σκιά σοβαρών καταγγελιών για τις συνθήκες της προεκλογικής περιόδου. Σε κοινή δήλωσή τους, 24 ανεξάρτητες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή «ελεύθερων και δίκαιων εκλογών». Οι ίδιες οργανώσεις καταγγέλλουν περιστατικά εκφοβισμού, επιθέσεων και συλλήψεων ακτιβιστών.

Με τις κάλπες να ανοίγουν σε λίγες ημέρες, η Σερβία φτάνει στην τελική ευθεία μιας από τις πιο κρίσιμες εκλογικές μάχες της τελευταίας δεκαετίας. Η έκβαση θα κρίνει αν η πολιτική κυριαρχία του Βούτσιτς θα συνεχιστεί ή αν το φοιτητικό κίνημα θα μετατρέψει τη μαζική υποστήριξη των δρόμων σε κοινοβουλευτική δύναμη.