Ζαχάρωφ 2026 στο ΔΠΔ - ανησυχία για τις κυρώσεις Τραμπ

Το Βραβείο Ζαχάρωφ 2026 για την Ελευθερία της Σκέψης απονέμεται συλλογικά στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) και στους λειτουργούς του, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα. Η διάκριση φτάνει τη στιγμή που το Δικαστήριο βρίσκεται στο στόχαστρο του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Μαζί με τη βράβευση, οι ευρωβουλευτές καταγράφουν ανοιχτά την ανησυχία τους για τα κύματα κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από το 2025. Το μήνυμα από το Στρασβούργο συνδέει τη διάκριση με τη στήριξη της Ένωσης προς τους διεθνείς θεσμούς.

Η ανακοίνωση Μέτσολα στην ολομέλεια του Στρασβούργου

Η Ρομπέρτα Μέτσολα έκανε την ανακοίνωση την Πέμπτη από το ημικύκλιο, στην αίθουσα της ολομέλειας. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χτιστεί στη βάση του σεβασμού της πολυμέρειας και των διεθνών θεσμών», τόνισε, προσθέτοντας ότι με την απονομή του βραβείου στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στους λειτουργούς του, το Κοινοβούλιο αναγνωρίζει το έργο του για τη στήριξη του διεθνούς δικαίου και την απόδοση δικαιοσύνης.

Το ΔΠΔ διερευνά και, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, δικάζει άτομα που κατηγορούνται για τα σοβαρότερα εγκλήματα της διεθνής κοινότητας: τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και το έγκλημα της επίθεσης. Λειτουργεί ως δικαστήριο έσχατης καταφυγής, συμπληρωματικά προς τα εθνικά δικαστήρια, και επιδιώκει να λογοδοτούν οι υπεύθυνοι ώστε τέτοια εγκλήματα να μην επαναλαμβάνονται. Το Δικαστήριο διέπεται από το Καταστατικό της Ρώμης και είναι το πρώτο μόνιμο διεθνές ποινικό δικαστήριο στον κόσμο.

Η βράβευση αναδεικνύει ειδικότερα τις έρευνες, τις διώξεις και τις δίκες που διεξάγει το ΔΠΔ, καθώς και τα εντάλματα σύλληψης που έχει εκδώσει ή εγκρίνει. Με αυτόν τον τρόπο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνδέει το Βραβείο Ζαχάρωφ με τον αγώνα κατά της ατιμωρησίας σε παγκόσμια κλίμακα.

Τα κύματα κυρώσεων και η έκκληση για νομοθεσία θωράκισης

Στις ετήσιες εκθέσεις του Κοινοβουλίου για το 2025, σχετικά με την εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας αλλά και με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο, οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν βαθιά ανησυχία. Στόχος της ανησυχίας είναι οι αυξανόμενες απειλές και τα αλλεπάλληλα κύματα κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από το 2025, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εναντίον του Δικαστηρίου. Οι κυρώσεις πλήττουν και τους εισαγγελείς, τους δικαστές, το προσωπικό και τους συνεργάτες του ΔΠΔ.

Οι ευρωβουλευτές χαρακτηρίζουν τα μέτρα αυτά σοβαρές επιθέσεις κατά του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης. Για τον λόγο αυτό έχουν καλέσει επανειλημμένα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει τη λεγόμενη «νομοθεσία θωράκισης» της ΕΕ. Η ενεργοποίησή της θα προστάτευε από εξωεδαφικές επιθέσεις τους αξιωματούχους που εργάζονται στο Δικαστήριο.

Με τη διπλή αυτή κίνηση, τη βράβευση και την αποτύπωση της ανησυχίας στις εκθέσεις του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδιώκει να θωρακίσει πολιτικά το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Ζητούμενο, όπως υπογραμμίζουν οι ευρωβουλευτές, παραμένει να μπορεί το Δικαστήριο να συνεχίσει το έργο του με πλήρη ανεξαρτησία.