Μπούμερανγκ στην Άγκυρα: πώς η Αίγυπτος έσπασε το ταμπού

Η κύρωση του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης κατέληξε να στρέφεται εναντίον εκείνων που την προώθησαν. Αντί να εδραιώσει τις αξιώσεις της Άγκυρας και της Τρίπολης, προκάλεσε μαζική καταδίκη από την Ε.Ε. και χώρες της περιοχής και ώθησε το Κάιρο να ξαναπλησιάσει την Αθήνα. Η Αίγυπτος αποφάσισε να σπάσει ένα πολυετές ταμπού, ξαναρχίζοντας τις συνομιλίες για την επέκταση της μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ελλάδα. Η κίνηση αυτή ξανακινητοποιεί τη συμφωνία του 2020, που είχε παγώσει τα τελευταία χρόνια.

Από τον Μουμπάρακ στον Σίσι: γιατί είχαν παγώσει οι συνομιλίες

Επί προεδρίας Μουμπάρακ, η Αίγυπτος άφηνε ανοικτό το ενδεχόμενο συνομιλιών με την Τουρκία, συζητήσεις που εκ των πραγμάτων θα αφορούσαν τον σφετερισμό της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η κατάσταση άλλαξε όταν ανέλαβε την εξουσία ο πρόεδρος Σίσι. Παρά τις πιέσεις από τμήματα της αιγυπτιακής διπλωματίας και της Άγκυρας κατά την αποκατάσταση των σχέσεων Καΐρου–Τουρκίας, τέτοιες συνομιλίες δεν προχώρησαν ποτέ. Το Κάιρο κράτησε κλειστή την πόρτα σε κάθε διαμοιρασμό ξένης υφαλοκρηπίδας.

Αντιθέτως, η Αίγυπτος συμφώνησε το 2020 με την Ελλάδα για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, κίνηση που αποτέλεσε την πρώτη σοβαρή αμφισβήτηση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Η συμφωνία επιτεύχθηκε με παραχωρήσεις από την ελληνική πλευρά ως προς την αρχή της πλήρους επήρειας των νησιών. Οι διαπραγματεύσεις σταμάτησαν εκεί, καθώς το Κάιρο δίσταζε να εισέλθει σε συζητήσεις για θαλάσσιες ζώνες όπου η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις, μηδενίζοντας την επήρεια του Καστελόριζου. Η ελληνική κυβέρνηση είχε τότε σημειώσει ότι η Αίγυπτος αποδέχθηκε τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων πέραν της αρχικής περιοχής, μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού.

Το δόλωμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που απέρριψε το Κάιρο

Πρόσφατα, η Άγκυρα προσπάθησε να δελεάσει την Αίγυπτο με το επιχείρημα ότι, αν αποδεχόταν τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», θα «κέρδιζε» σημαντική θαλάσσια έκταση. Στην πραγματικότητα, οι περιοχές αυτές θα προέκυπταν από τον διαμοιρασμό ξένης υφαλοκρηπίδας, της ελληνικής. Το Κάιρο απέρριψε το δόλωμα, επιμένοντας στη λογική του Δικαίου της Θάλασσας.

Η ανατροπή για την Τουρκία επιβεβαιώθηκε με την τηλεφωνική επικοινωνία των ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη και Μπαντρ Αμπντελάτι, στις 22 Οκτωβρίου 2026. Οι δύο υπουργοί απέρριψαν κατηγορηματικά την επικύρωση του μνημονίου, επαναβεβαίωσαν τη σημασία του διεθνούς δικαίου και της UNCLOS και συζήτησαν τη στρατηγική εταιρική σχέση των δύο χωρών και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου της συμφωνίας του 2020, ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, εκεί ακριβώς όπου είχαν σταματήσει.

Η επανεκκίνηση των συνομιλιών σημαίνει ότι σύντομα θα συσταθούν τεχνικές επιτροπές. Η διαδικασία δεσμεύει την αιγυπτιακή πλευρά και περιορίζει τα περιθώρια κάθε προσπάθειας της Τουρκίας να προσεταιριστεί την Αίγυπτο εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Η πρωτοβουλία για την κύρωση του Μνημονίου κατέληξε έτσι να λειτουργεί ως μπούμερανγκ για όσους την επιχείρησαν.