Απάτη με deepfakes: έξαρση phishing μέσω τεχνητής νοημοσύνης

Ένα τηλεφώνημα από συγγενικό πρόσωπο που ζητά επειγόντως χρήματα, ένα email που μοιάζει να προέρχεται από την τράπεζα ή ένα βίντεο όπου γνωστό πρόσωπο προωθεί μια επενδυτική ευκαιρία. Μέχρι πρόσφατα, κάποια χαρακτηριστικά μπορούσαν να προδώσουν την απάτη, σήμερα όμως η τεχνητή νοημοσύνη παράγει τόσο πειστικό περιεχόμενο που ακόμη και έμπειροι χρήστες δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το αυθεντικό από το κατασκευασμένο. Τα δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα τον Οκτώβριο, μήνα του Ευρωπαϊκού Μήνα Κυβερνοασφάλειας.

Το 74% των εργαζομένων μπροστά σε ύποπτα μηνύματα

Σύμφωνα με Ευρωβαρόμετρο που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, το 74% των εργαζομένων στην ΕΕ δήλωσε ότι έχει αντιμετωπίσει ύποπτα emails, μηνύματα ή συνδέσμους στη δουλειά του. Παράλληλα, μόλις το 48% εκτιμά ότι μπορεί να αναγνωρίσει ένα παραποιημένο βίντεο φτιαγμένο με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ το 15% ανέφερε περιστατικά απάτης με περιεχόμενο που παρήγαγε αλγόριθμος.

Το phishing συγκαταλέγεται εδώ και χρόνια στις συνηθέστερες μεθόδους κυβερνοεγκλήματος, όμως η χρήση εργαλείων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει ριζικά την κλίμακα και την ποιότητα των επιθέσεων. Οι δράστες συντάσσουν πλέον μηνύματα με φυσική γλώσσα, προσαρμόζουν το ύφος τους και μιμούνται την επικοινωνία γνωστών οργανισμών. Σύμφωνα με την έκθεση ENISA Threat Landscape 2025, το phishing αποτέλεσε περίπου το 60% των αναγνωρισμένων αρχικών μεθόδων πρόσβασης στα συστήματα που εξετάστηκαν.

Η προειδοποίηση της Europol για τα εξατομικευμένα δολώματα

Η Europol προειδοποιεί ότι η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται για τη δημιουργία εξατομικευμένων μηνυμάτων, καθώς οι επιτιθέμενοι εκμεταλλεύονται προσωπικές πληροφορίες αλλά και το γλωσσικό ή πολιτισμικό πλαίσιο των υποψήφιων θυμάτων. Έτσι, ένα SMS σε κινητό μπορεί να εμφανίζεται ως ειδοποίηση παράδοσης δέματος, ενώ ένα email που ανοίγει ο χρήστης στο laptop του μπορεί να ζητά επιβεβαίωση τραπεζικών στοιχείων. Η απουσία ορθογραφικών λαθών ή η επαγγελματική εμφάνιση ενός μηνύματος δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστες ενδείξεις γνησιότητας.

Ακόμη πιο σύνθετη γίνεται η εξαπάτηση με τη χρήση deepfakes, δηλαδή συνθετικών ή παραποιημένων βίντεο και ηχητικών αποσπασμάτων που παρουσιάζουν πρόσωπα να λένε ή να κάνουν πράγματα που ποτέ δεν συνέβησαν. Ο συνδυασμός πειστικού κειμένου, εικόνας και ήχου καθιστά δύσκολη την αναγνώριση απάτης από τον χρήστη. Τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου δείχνουν ότι απαιτείται θωράκιση τόσο των επιχειρήσεων όσο και των απλών πολιτών απέναντι σε μια νέα γενιά απάτης.