Γαλάζια Πατρίδα: Η Άγκυρα βάζει τις διεκδικήσεις σε νόμο

Η τουρκική στρατηγική για τη «Γαλάζια Πατρίδα» περνά σε νέα φάση. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε δεσμευτικό νόμο. Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) ολοκληρώνει πρόταση νόμου που θα καλύπτει όλες τις θάλασσες όπου η Τουρκία διαθέτει ακτές, με επίκεντρο το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο Haberturk, η σύνταξη των διατάξεων είναι προγραμματισμένη για τον Νοέμβριο, ενώ το κείμενο θα κατατεθεί στην Εθνοσυνέλευση πριν το τέλος του 2026. Η κίνηση προσθέτει νομική διάσταση σε μια περίοδο έντονης τουρκικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Έξι μίλια στο Αιγαίο, δώδεκα στη Μαύρη Θάλασσα

Σκοπός του νομοσχεδίου είναι, κατά την τουρκική διατύπωση, «η προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων και των εθνικών συμφερόντων της Τουρκίας στις θάλασσες». Το κείμενο θα καθορίζει τους βασικούς κανόνες για την έκταση και την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας που διεκδικεί η Άγκυρα. Η κρίσιμη για την Αθήνα πρόβλεψη αφορά τα χωρικά ύδατα: ο νόμος θα ορίζει ρητά ότι στο Αιγαίο εκτείνονται στα έξι ναυτικά μίλια, ενώ στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μεσόγειο στα δώδεκα ναυτικά μίλια.

Η διάκριση αυτή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Διατηρώντας τα έξι μίλια στο Αιγαίο και αναγνωρίζοντας τα δώδεκα αλλού, η Τουρκία επιχειρεί να κλειδώσει νομοθετικά την αντιμετώπιση του Αιγαίου ως ειδικής περίπτωσης. Με τη μεταφορά των ρυθμίσεων σε εσωτερικό νόμο, η Άγκυρα δίνει θεσμικό ορισμό σε θέσεις που μέχρι σήμερα προωθούσε κυρίως μέσω δηλώσεων, χαρτών και θαλάσσιων αγγελιών NAVTEX. Το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποκτά έτσι κυριολεκτική νομική ισχύ.

Νομικός ορισμός για τις βραχονησίδες και τις γκρίζες ζώνες

Πέρα από τα χωρικά ύδατα, το νομοσχέδιο εισάγει καθεστώς ελέγχου για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Κάθε οικονομική, επιστημονική ή περιβαλλοντική δραστηριότητα εντός της τουρκικής ΑΟΖ θα υπόκειται σε άδεια των αρμόδιων αρχών της Άγκυρας. Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται δραστηριότητες που αφορούν τον βυθό και το υπέδαφος των θαλάσσιων περιοχών, δηλαδή ερευνές και πιθανή εκμετάλλευση υποθαλάσσιων πόρων.

Ιδιαίτερη προσοχή έχει προσελκύσει η ρύθμιση των βραχονησίδων. Το υπό προετοιμασία κείμενο αναμένεται να περιλαμβάνει διατάξεις για τον νομικό προσδιορισμό τους, με αναφορές στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Οι σχηματισμοί αυτοί χαρακτηρίζονται στον δημόσιο διάλογο ως «γκρίζες ζώνες», όρος που παραπέμπει στην αμφισβήτηση κυριαρχίας επί νησιωτικών εδαφών. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατοπίσει τις διεκδικήσεις από το επίπεδο δηλώσεων στο γράμμα του νόμου, δίνοντας στις περιοχές αυτές σαφή νομικό ορισμό μέσα από εσωτερική νομοθεσία.

Η σύνταξη του κειμένου είναι προγραμματισμένη για τον Νοέμβριο, με κατάθεση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση πριν το τέλος του 2026. Για την Αθήνα, η μετατροπή των διεκδικήσεων σε νόμο αλλάζει το επίπεδο της αντιπαράθεσης, μεταφέροντας τη συζήτηση από τις δηλώσεις στο εσωτερικό δίκαιο της γείτονος.