Ισραήλ: Τα αραβικά κόμματα κλειδί στο αδιέξοδο των καλπών

Οι κάλπες στο Ισραήλ άνοιξαν την Τρίτη 27 Οκτωβρίου για την ανάδειξη των 120 μελών της Κνεσέτ, στις πρώτες εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Πέρα από το ερώτημα ποιος θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους, η ουσιαστική μάχη δίνεται στη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν και τα δύο μεγάλα κόμματα μακριά από την αυτοδυναμία, με τις μετεκλογικές συμμαχίες να καθορίζουν την τελική έκβαση. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η πρωτιά αλλά ποιος θα εξασφαλίσει κοινοβουλευτική στήριξη.

Η αριθμητική των 61 εδρών και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων

Το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ είναι αναλογικό και οι πολίτες ψηφίζουν κόμμα. Για να εκλέξει βουλευτές ένας συνδυασμός πρέπει να ξεπεράσει το όριο του 3,25% των ψήφων, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου τέσσερις έδρες. Η κυβερνητική πλειοψηφία απαιτεί 61 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ, γεγονός που υποχρεώνει στις συνεργασίες. Η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί κυρίως στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παρά στην κάλπη.

Ο μέσος όρος επτά δημοσκοπήσεων από έξι εταιρείες, που δημοσιεύτηκαν έως τις 23 Οκτωβρίου, δίνει 53 έδρες στο στρατόπεδο του Νετανιάχου και άλλες 53 στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Σε αυτή την ισορροπία, τα αραβικά κόμματα υπολογίζονται συνολικά σε 14 έδρες, με εννέα να αποδίδονται στην Κοινή Λίστα και πέντε στο Ραάμ του Μανσούρ Αμπάς.

Κανένα από τα δύο μεγάλα μπλοκ δεν φαίνεται ικανό να φτάσει μόνο του στις 61 έδρες. Η στάση των αραβικών κομμάτων είναι κρίσιμη για τις μετεκλογικές εξελίξεις, χωρίς όμως η συνεργασία μαζί τους να θεωρείται σίγουρη από καμία πλευρά. Το Ισραήλ κινδυνεύει να αντιμετωπίσει ξανά πολιτικό αδιέξοδο, αυτή τη φορά με σημαντικές περιφερειακές και διεθνείς συνέπειες.

Οι ρωγμές στο μπλοκ Νετανιάχου και η σκιά της δίκης

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στηρίζεται σε εταίρους με διαφορετικές προτεραιότητες, γεγονός που καθιστά το στρατόπεδό του ευάλωτο. Ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, επικεφαλής της «Εβραϊκής Ισχύος», και ο Μπεζαλέλ Σμότριτς του Θρησκευτικού Σιωνισμού υποστηρίζουν σκληρή γραμμή απέναντι στους Παλαιστινίους και την επέκταση των εποικισμών. Αντίθετα, το «Σας» του Αρίε Ντερί και το «Ενωμένο Ιουδαϊσμός της Τορά» προτιμούν τα ζητήματα των υπερορθόδοξων κοινοτήτων.

Οι διαφορές αυτές έχουν ήδη πραγματικό πολιτικό κόστος. Το «Ενωμένο Ιουδαϊσμός της Τορά» αποχώρησε από την κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2025 λόγω της διαμάχης για τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων. Η θέση του στις επικείμενες διαπραγματεύσεις είναι σημαντική, καθώς ακόμη και αποτέλεσμα κοντά στις προβλέψεις θα υποχρεώσει τον Νετανιάχου να ανακτήσει τη στήριξη των συμμάχων του. Στη δυσκολία προστίθεται και η δίκη του πρωθυπουργού για σειρά κατηγοριών.

Απέναντί του, ο πρώην αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων Γκάντι Αϊζενκοτ προηγείται στις δημοσκοπήσεις, συγκεντρώνοντας ψήφους από όσους επιθυμούν αλλαγή ηγεσίας χωρίς ριζική αναθεώρηση της στρατηγικής ασφάλειας. Στο ερώτημα για τον κατάλληλο πρωθυπουργό προηγείται με 45% έναντι 33% του Νετανιάχου. Η προσωπική αυτή δυναμική, όμως, δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κυβερνητική πλειοψηφία, αφήνοντας ανοιχτό και το ενδεχόμενο νέων εκλογών.