Ισραήλ: Το αδιέξοδο των 61 εδρών και το δίλημμα Νετανιάχου

Οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ ολοκληρώθηκαν χωρίς καμία πλευρά να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία, αφήνοντας τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον βασικό του αντίπαλο, Γκάντι Άιζενκοτ, μπροστά σε ένα σύνθετο πολιτικό γρίφο. Και οι δύο καλούνται πλέον να διευρύνουν τους συνασπισμούς τους για να φτάσουν το όριο των 61 εδρών στην Κνεσέτ. Προς το παρόν εμφανίζονται ως οι επικρατέστεροι για να λάβουν εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αν και ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ διατηρεί τη δυνατότητα να την αναθέσει σε τρίτο πρόσωπο. Η χώρα προετοιμάζεται για εβδομάδες, ίσως και μήνες, πολιτικής αβεβαιότητας.

53 έναντι 48: το παζλ των συνασπισμών στην Κνεσέτ

Στο ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών, ο Νετανιάχου ελέγχει ένα στρατόπεδο 53 βουλευτών, έχοντας ήδη συσπειρώσει γύρω του το σύνολο της δεξιάς πτέρυγας. Ο Άιζενκοτ διαθέτει 48 έδρες, με το δικό του κόμμα να μετρά 21 βουλευτές. Κανένα από τα δύο μπλοκ δεν φτάνει αυτόνομα την πλειοψηφία, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σύμπραξη με κόμματα εκτός του στενού πυρήνα τους.

Αν ο Νετανιάχου θέλει να παραμείνει στην εξουσία, δεν του απομένει παρά να στραφεί προς την αντιπολίτευση. Τα εμπόδια όμως είναι σημαντικά: τα τέσσερα κόμματα του «μπλοκ της αλλαγής» υπό τον Άιζενκοτ προσέγγισαν τις εκλογές ως ψήφισμα κατά του πρωθυπουργού. Η αριστερά του Γιαΐρ Γκολάν, με 8 έδρες, θεωρείται η λιγότερο πιθανή να συνταχθεί μαζί του.

Πιο ρευστή είναι η στάση του κεντροδεξιού κόμματος Μαζί, που διαθέτει 12 έδρες. Ο ηγέτης του, ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, άφησε αρχικά ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με το στρατόπεδο Νετανιάχου υπό προϋποθέσεις, για να ανακρούσει στη συνέχεια πρύμναν. Ακόμη και ένα σενάριο διαμοιρασμού της εξουσίας με τον ίδιο τον Άιζενκοτ, μέσω εναλλαγής στην πρωθυπουργία, προσκρούει στη δήλωσή του ότι δεν πρόκειται ποτέ να υπηρετήσει υπό τον σημερινό πρωθυπουργό.

Ο Λίμπερμαν, τα αραβικά κόμματα και η σκιά του 2020

Ο πρώην υπουργός Άβιγκντορ Λίμπερμαν, που ελέγχει 7 έδρες και έχει αποστασιοποιηθεί από τον παλιό του σύμμαχο, θέτει τη δική του κόκκινη γραμμή: ο μόνος συνασπισμός που αποδέχεται είναι ένας αμιγώς σιωνιστικός, με τη συμμετοχή του Λικούντ αλλά «χωρίς τον Μπίμπι». Μαζί με τον Μπένετ, αντιτίθεται σε κάθε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τα δύο αραβικά κόμματα της Κνεσέτ, τον Ενιαίο Κατάλογο και το Ραάμ, είτε ως εταίρους είτε ως εξωτερική στήριξη μειοψηφίας. Οι θέσεις των δύο ανδρών σκληρύνθηκαν μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ιστορικά, αραβικά κόμματα σπάνια συμμετείχαν πλήρως σε κυβέρνηση. Το Ραάμ ήταν μέρος του οκτακομματικού συνασπισμού που ανέτρεψε τον Νετανιάχου το 2021, αλλά ο συνασπισμός κατέρρευσε μόλις έναν χρόνο αργότερα. Ακόμη και χωρίς νέα κυβέρνηση, η αντιπολίτευση θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να αντικαταστήσει τον πρόεδρο της Κνεσέτ και άλλες καίριες θέσεις.

Το σχετικό προηγούμενο είναι εκείνο του 2020, όταν ο Νετανιάχου και ο κεντρώος Μπένι Γκαντς, παρά τη βαθιά εχθρότητά τους, συμφώνησαν σε διαμοιρασμό της εξουσίας έπειτα από τρεις εκλογικές αναμετρήσεις σε διάστημα μικρότερο του έτους. Η συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε έναν χρόνο, οδηγώντας σε νέες κάλπες. Εφόσον οι ηγέτες δεν βρουν λύση εντός των 12 εβδομάδων που ορίζει το χρονοδιάγραμμα, οι Ισραηλινοί θα κληθούν και πάλι να ψηφίσουν.