Καταγγελία Κύπρου στον ΟΗΕ για τουρκικό σκάφος με φόντο τον GSI

Η Λευκωσία προχώρησε σε διπλωματική κίνηση με ευρύτερη στόχευση, καταγγέλλοντας στον ΟΗΕ τις παράνομες θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες του υπό τουρκική σημαία σκάφους «Akdeniz Arastirma 1» εντός των θαλάσσιων ζωνών της. Η Κυπριακή Δημοκρατία κάνει λόγο για αλλεπάλληλες παραβιάσεις της κυριαρχίας της και παραθέτει αναλυτικά στοιχεία που εκθέτουν την Άγκυρα. Η επιστολή κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και φέρει ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 2026. Η κίνηση αποκτά πρόσθετη βαρύτητα ενόψει της αναμενόμενης επανάληψης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI.

Η επιστολή A/81/413 και οι δύο περίοδοι δειγματοληψίας

Η επίσημη επιστολή κατατέθηκε από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Κύπρου στον ΟΗΕ, Μαρία Μιχαήλ, και κυκλοφόρησε με τον αριθμό A/81/413. Σε αυτήν, η κυπριακή πλευρά περιγράφει τις εκτεταμένες και μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες του τουρκικού σκάφους, οι οποίες περιελάμβαναν επιχειρήσεις δειγματοληψίας υδάτων. Οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν σε δύο συγκεκριμένες περιόδους, από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου 2026 και από τις 3 έως τις 29 Αυγούστου 2026.

Οι έρευνες έλαβαν χώρα βαθιά μέσα στα χωρικά ύδατα, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της Δημοκρατίας, στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα σε Κύπρο και Τουρκία. Η κυπριακή κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι καμία άδεια και καμία συγκατάθεση δεν ζητήθηκε ούτε δόθηκε από τις αρμόδιες αρχές. Στην επιστολή επισυνάφθηκαν λεπτομερείς χάρτες που απεικονίζουν την παράνομη πορεία και τις ζώνες δράσης του πλοίου, ώστε να τεκμηριωθεί πλήρως η καταγγελία.

Η Λευκωσία επισημαίνει ότι η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος του σκάφους στα χωρικά της ύδατα και η διεξαγωγή έρευνας χωρίς ρητή συγκατάθεση συνιστούν ευθεία παραβίαση της κυριαρχίας της. Η καταγγελία καταλήγει σε σαφή έκκληση προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να παρέμβει άμεσα και να μεταφέρει στην Άγκυρα το μήνυμα ότι οφείλει να σεβαστεί την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Δημοκρατίας.

Το νομικό οπλοστάσιο της UNCLOS και η σκιά του GSI

Η επιχειρηματολογία της Κύπρου θεμελιώνεται εξ ολοκλήρου στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Για τα χωρικά ύδατα, η Λευκωσία επικαλείται τα Άρθρα 2, 3 και 245, που κατοχυρώνουν το αποκλειστικό δικαίωμα του παράκτιου κράτους να ρυθμίζει, να εγκρίνει και να διεξάγει θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην επικράτειά του. Για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, τα Άρθρα 56 και 246 παράγραφος 2 καθιστούν σαφές ότι κάθε τέτοια δραστηριότητα απαιτεί τη ρητή συγκατάθεση του παράκτιου κράτους, η οποία ουδέποτε χορηγήθηκε στο τουρκικό σκάφος.

Με βάση αυτό το πλαίσιο, η κυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει καμία νομική βάση για να διενεργεί, να εγκρίνει ή να διευκολύνει τις συγκεκριμένες δραστηριότητες. Αν και η επιστολή αναφέρεται τυπικά σε θαλάσσια επιστημονική έρευνα, η οποία διέπεται από διαφορετικό καθεστώς από εκείνο για την πόντιση καλωδίων, παραθέτει ουσιαστικά ολόκληρη τη νομική επιχειρηματολογία έναντι των ενεργειών της Άγκυρας σε θαλάσσιες περιοχές τρίτων κρατών.

Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς στο προσεχές διάστημα αναμένεται η επανάληψη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, που θα επεκταθούν και σε θαλάσσιες περιοχές της Κύπρου. Η Λευκωσία θέτει έτσι εγκαίρως το νομικό της θεμέλιο, ζητώντας από τον διεθνή οργανισμό να μεταφέρει στην Τουρκία το μήνυμα ότι οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου.