Πολωνία: Κλοιός αστυνομικών γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο

Σκηνές έντασης εκτυλίχθηκαν το βράδυ της Παρασκευής έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Βαρσοβίας, όταν ο πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναβρότσκι έφθασε στο κτίριο βρίσκοντάς το περικυκλωμένο από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Οι μονάδες αντιμετώπισης ταραχών είχαν στήσει κλοιό γύρω από την έδρα του ανώτατου δικαστηρίου, αποκλείοντας την πρόσβαση. Η ανάπτυξη της αστυνομίας ήρθε μετά την ανακοίνωση ότι ο πρόεδρος του οργάνου τέθηκε σε διαθεσιμότητα, μια κίνηση που πυροδότησε σφοδρή θεσμική αντιπαράθεση. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον το ερώτημα ποιος ελέγχει νόμιμα το πιο αμφιλεγόμενο δικαστήριο της χώρας.

Οι κλούβες των ΜΑΤ και τα συνθήματα «Τουσκ, προδότη»

Δεκάδες αστυνομικοί των μονάδων καταστολής ταραχών αναπτύχθηκαν περιμετρικά του Συνταγματικού Δικαστηρίου και εμπόδιζαν την είσοδο σε υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS), που βρίσκεται στην αντιπολίτευση. Οι οπαδοί του κόμματος πραγματοποιούν εδώ και εβδομάδες κινητοποιήσεις υπέρ των ανώτατων δικαστών, τους οποίους επιδιώκει να απομακρύνει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ. Η αστυνομία διευκρίνισε ότι οι δυνάμεις της εισήλθαν στον περίβολο, όχι όμως και στα ίδια τα κτίρια του δικαστηρίου.

Μπροστά από την είσοδο, συγκεντρωμένοι φώναζαν συνθήματα όπως «Τουσκ, προδότη», ενώ αρκετοί προσεύχονταν κρατώντας κομποσκοίνια και θρησκευτικές εικόνες. Ένας εκ των διαδηλωτών, ο Τόμας Ζαλέσκι, χαρακτήρισε τις εξελίξεις «πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ», υποστηρίζοντας ότι καταστρατηγούνται τα συνταγματικά δικαιώματα. Την ώρα που ο Ναβρότσκι επιχειρούσε να περάσει τον κλοιό, οι εικόνες που μετέδωσαν τηλεοπτικά δίκτυα κατέγραψαν στιγμές σύγχυσης και σπρωξίματος στην είσοδο.

Ο πόλεμος των ανακοινώσεων για το ποιος προεδρεύει

Η κρίση ξέσπασε όταν η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης καθηκόντων του αμφιλεγόμενου προέδρου του δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, τον οποίο είχε διορίσει η εθνικιστική δεξιά όταν βρισκόταν στην εξουσία. Παράλληλα, ο υπουργός Δικαιοσύνης, που είναι και γενικός εισαγγελέας, ανακοίνωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι ζήτησε την άρση της ασυλίας τόσο του Σβιεντσκόφσκι όσο και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Το ίδιο το δικαστήριο διέψευσε κάθε αλλαγή και κατήγγειλε «πραξικόπημα» μέσω του επίσημου λογαριασμού του στην πλατφόρμα X.

Στις αναρτήσεις του, το Συνταγματικό Δικαστήριο επέμεινε ότι ο Σβιεντσκόφσκι παραμένει στη θέση του και ότι η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα δεν μπορεί να αναλάβει προσωρινά την ηγεσία, καθώς δεν έχει ορκιστεί ενώπιον του προέδρου της Δημοκρατίας, ενώ ο ιστότοπός του παρέμενε απρόσιτος. Από την πλευρά της συμπολίτευσης, ο δικαστής Ματσέι Μπέρεκ υποστήριξε ότι ο Ναβρότσκι ουδέποτε κατάφερε να μπει στο κτίριο και τον κατηγόρησε για «σωματική επίθεση» σε βάρος της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα και άλλων δικαστών. Αντιθέτως, ο επικεφαλής του προεδρικού επιτελείου Πάβελ Σεφερνάκερ επιβεβαίωσε ότι ο πρόεδρος, συνοδευόμενος από τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, εισήλθε τελικά στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που επέστρεψε στην πρωθυπουργία το 2023, έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», έγραψε στο X, περιγράφοντας τη διαδικασία ως δύσκολη και επώδυνη λόγω της διακυβέρνησης του PiS. Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία, υπήρξε κύριο σημείο σύγκρουσης στις σχέσεις Βρυξελλών και Βαρσοβίας, καθώς υποστήριζε την υπεροχή του πολωνικού δικαίου έναντι του ευρωπαϊκού.