Βαρσοβία: Ναβρότσκι μπήκε στο αποκλεισμένο δικαστήριο

Η θεσμική κρίση στην Πολωνία πέρασε σε νέα φάση τα ξημερώματα του Σαββάτου (31/10), όταν ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι εισήλθε με σπρωξίματα στο αποκλεισμένο από την αστυνομία Συνταγματικό Δικαστήριο. Η αντιπαράθεση κυβέρνησης και δικαστικής ηγεσίας διεύρυνε το ρήγμα στην κορυφή του πολιτεύματος και μεταφέρθηκε πλέον στο εσωτερικό ενός από τους σημαντικότερους θεσμούς της χώρας. Δύο αντίπαλες πλευρές διεκδικούν τη νόμιμη διοίκηση του δικαστηρίου και αμφισβητούν η μία την εξουσία της άλλης. Η νύχτα της επιστροφής του προέδρου στη Βαρσοβία άφησε πίσω της βίντεο, συλλήψεις και δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές για το τι ακριβώς συνέβη.

Η επιστροφή από τη Σενεγάλη και το μεσάνυχτο στο αποκλεισμένο δικαστήριο

Ο εθνικιστής πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι διέκοψε την πτήση του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία, καθώς η κρίση κλιμακώθηκε ραγδαία το βράδυ της Παρασκευής (30/10). Στην έδρα του ανώτατου δικαστηρίου είχαν αναπτυχθεί αστυνομικές δυνάμεις μετά την ανακοίνωση ότι ο πρόεδρος του σώματος τέθηκε σε διαθεσιμότητα, ένα ζήτημα που βρίσκεται στο κέντρο της σύγκρουσης μεταξύ της εθνικιστικής δεξιάς και της σημερινής κεντρώας κυβέρνησης υπό τον Ντόναλντ Τουσκ.

Έπειτα από συνομιλίες στο προεδρικό μέγαρο με τον πρώτο πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, ο Ναβρότσκι κατευθύνθηκε προς το Συνταγματικό Δικαστήριο. Η ένταση κορυφώθηκε λίγο πριν από τη 01:00, όταν ο πρόεδρος έφτασε σε ένα κτίριο περικυκλωμένο από διαδηλωτές και αστυνομικούς. Ειδικές δυνάμεις είχαν αποκλείσει την πρόσβαση, εμποδίζοντας υποστηρικτές του συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS) να πλησιάσουν στην είσοδο.

Σύμφωνα με το Reuters και τα πολωνικά μέσα RMF24 και Rzeczpospolita, διαδηλωτές συγκεντρώνονται εδώ και εβδομάδες για να στηρίξουν τους ανώτατους δικαστές, των οποίων την απομάκρυνση επιδιώκει η κυβέρνηση Τουσκ, ενώ ο πρόεδρος τους υπερασπίζεται. Η νύχτα ολοκληρώθηκε με τρεις συλλήψεις, ενώ στα ξημερώματα του Σαββάτου ο Ναβρότσκι κατήγγειλε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και συγκάλεσε έκτακτες πολιτικές διαβουλεύσεις.

Δύο εκδοχές για τα σπρωξίματα στην είσοδο

Το κρίσιμο επεισόδιο κατά την είσοδο του προέδρου έχει γίνει αντικείμενο αντικρουόμενων καταγγελιών. Σε βίντεο που δημοσιοποίησε ο δικαστής Μάτσιεϊ Μπέρεκ, στενός συνεργάτης του Τουσκ, ο Ναβρότσκι εμφανίζεται να προσπαθεί να περάσει ανάμεσα στους παρισταμένους, με αποτέλεσμα σπρωξίματα και έντονες λεκτικές αντιπαραθέσεις. Ο Μπέρεκ υποστήριξε ότι ο πρόεδρος δεν κατάφερε τελικά να μπει στο κτίριο και τον κατηγόρησε ότι επιτέθηκε σωματικά στη δικαστή Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα και σε άλλους δικαστές.

Από την πλευρά της προεδρίας, ο εκπρόσωπος Ράφαου Λεσκιέβιτς περιέγραψε τα γεγονότα αντίστροφα: ότι οι παριστάμενοι επιχείρησαν να εμποδίσουν τον πρόεδρο να εισέλθει, παραβιάζοντας τη σωματική του ακεραιότητα. Ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Πάβελ Σεφερνάκερ, επιβεβαίωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι ο Ναβρότσκι και ο Καπίνσκι εισήλθαν τελικά στο κτίριο. Στην αντιπροσωπεία φέρεται να συμμετείχε και ο αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου που τέθηκε σε διαθεσιμότητα, Μπαρτλόμιεϊ Σοχάνσκι.

Η σύγκρουση των αφηγήσεων αντανακλά το βαθύτερο διακύβευμα: ποιος ελέγχει νόμιμα τον θεσμό. Για τους υποστηρικτές του PiS, η κίνηση της κυβέρνησης είναι καθαρή υπέρβαση εξουσίας. «Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ. Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», δήλωσε στο AFP ο διαδηλωτής Τόμας Ζαλέσκι. Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η ΕΕ θεώρησε εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία, υπήρξε ένα από τα βασικά αγκάθια στις σχέσεις Βρυξελλών και Βαρσοβίας την περίοδο της εθνικιστικής διακυβέρνησης, από το 2015 έως το 2023.