Κομισιόν προς Ναβρότσκι: Επικυρώστε τον διορισμό των νέων δικαστών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε το Σάββατο τον Πολωνό πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να επικυρώσει τον διορισμό οκτώ νέων δικαστών του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η κλήση ήρθε λίγο μετά την παρέμβαση της αστυνομίας στο δικαστήριο την Παρασκευή, καθώς ο προέδρος διαβουλεύεται με τους εκπροσώπους των κομμάτων της κεντρώας πλειοψηφίας και της εθνικιστικής αντιπολίτευσης για να βρει λύση στη συνεχιζόμενη πολιτική και θεσμική κρίση. Το αίτημα της Κομισιόν επανέφερε στο προσκήνιο μια αντιπαράθεση που ταλανίζει την Πολωνία εδώ και χρόνια. Η έκκληση αφορά τη λειτουργία ενός από τα πιο αμφιλεγόμενα όργανα της πολωνικής δικαιοσύνης.

Η αστυνομική επέμβαση στην έδρα του Συνταγματικού Δικαστηρίου

Η πολιτική κρίση ανάμεσα στην κεντρώα κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ και την αντιπολίτευση σιγοκαίει από τότε που ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός επέστρεψε στην εξουσία το 2023. Την Παρασκευή η κατάσταση πήρε δραματική τροπή, όταν η αστυνομία επενέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο στη Βαρσοβία. Η κίνηση αυτή αποτέλεσε την κορύφωση μιας έντασης που κλιμακωνόταν επί μήνες γύρω από τη σύνθεση και τη νομιμοποίηση του ανώτατου αυτού δικαστικού οργάνου.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η άρνηση του προέδρου Ναβρότσκι να επικυρώσει τους νέους διορισμούς. Σύμφωνα με την Κομισιόν, από τους οκτώ νέους δικαστές έχουν ορκιστεί μόνο οι τρεις, ενώ οι υπόλοιποι παραμένουν σε εκκρεμότητα εξαιτίας της στάσης του προέδρου. Η καθυστέρηση αυτή εμποδίζει, κατά τις Βρυξέλλες, την ομαλή λειτουργία του δικαστηρίου σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, τόνισε ότι εναπόκειται στις πολωνικές αρχές να διασφαλίσουν πως το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να λειτουργεί σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας και με τήρηση της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ο διορισμός των οκτώ νέων μελών εμπίπτει στη συνταγματική αρμοδιότητα του Sejm, της κάτω βουλής του πολωνικού κοινοβουλίου, η οποία συννομοθετεί μαζί με τη Γερουσία.

Η μακρά αντιπαράθεση Βρυξελλών και κόμματος PiS

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας θεωρείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία. Βρέθηκε στο επίκεντρο σκληρής αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τους εθνικιστές του κόμματος PiS (Νόμος και Δικαιοσύνη) κατά τη διάρκεια των θητειών τους στην κυβέρνηση, από το 2015 έως το 2023. Οι διαφωνίες αφορούσαν κυρίως το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

Ήδη από το 2015, η κυβέρνηση του PiS είχε διορίσει στο δικαστήριο πρόσωπα που πρόσκεινταν πολιτικά στο κόμμα. Τους διορισμούς αυτούς δεν αναγνωρίζουν ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο Ντόναλντ Τουσκ, γεγονός που τροφοδοτεί τη σημερινή αμφισβήτηση για τη νόμιμη σύνθεση του οργάνου και τη νομιμοποίηση των αποφάσεών του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε ακόμη ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είχε διατάξει προσωρινά μέτρα τον περασμένο Μάιο. Με αυτά ζητούσε από τις πολωνικές αρχές να απέχουν από κάθε ενέργεια που παρεμποδίζει την ανάληψη και την άσκηση των δικαστικών καθηκόντων των δικαστών που διορίστηκαν από το Sejm τον Μάρτιο του 2016. Η αναφορά αυτή καταδεικνύει ότι η υπόθεση έχει ήδη φτάσει στα ανώτατα ευρωπαϊκά δικαστικά κλιμάκια, καθιστώντας τη στάση του προέδρου Ναβρότσκι ζήτημα με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση.