Βενιζέλος: «Αναμφίβολα σημαντική» η παρέμβαση Μητσοτάκη στον ΟΗΕ

Θετική αποτίμηση για την παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον ΟΗΕ καταθέτει ο Ευάγγελος Βενιζέλος στο άρθρο του στο «Βήμα της Κυριακής» με τίτλο «Η προεκλογική δοκιμασία της εθνικής στρατηγικής». Ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει «αναμφίβολα σημαντική» την τοποθέτηση του πρωθυπουργού για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εκτιμώντας ότι οι ελληνικές θέσεις παρουσιάστηκαν «με πληρότητα». Παράλληλα, εντάσσει την κίνηση αυτή στο ευρύτερο προβληματισμό για την εξωτερική πολιτική. Η ανάλυσή του συνδυάζει τη διπλωματική πρωτοβουλία με προειδοποιήσεις για τα όρια της εθνικής στρατηγικής.

Η παρουσίαση των ελληνικών θέσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας

Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο πρωθυπουργός ανέπτυξε τις ελληνικές θέσεις για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στις 29 Οκτωβρίου. Η τοποθέτηση έγινε κατά τη διάρκεια ανοιχτής συζήτησης υψηλού επιπέδου για τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια, μιας πρωτοβουλίας που εντάχθηκε στην ελληνική προεδρία του Συμβουλίου. Στη συνεδρίαση αυτή προήδρευσε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, γεγονός που προσέδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ελληνική παρέμβαση.

Ο Βενιζέλος σημειώνει, ωστόσο, ότι επρόκειτο για εθνική παρέμβαση χωρίς αίτημα ψηφίσματος και όχι για ελληνική προσφυγή αντίστοιχη με εκείνη του 1976. Τότε το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε το ψήφισμα 395, το οποίο αναφερόταν ρητά στο Κεφάλαιο VI του Χάρτα και επισήμαινε τη συμβολή των δικαστικών μέσων, ιδίως του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. «Το πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα από το 1976 έως σήμερα το έχουμε βιώσει», προσθέτει, θέτοντας το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των διπλωματικών εργαλείων.

Ο αρθρογράφος τοποθετεί την εθνική στρατηγική σε διάστημα διακοσίων, εκατό και πενήντα ετών. Εκτιμά ότι τα τελευταία πενήντα δύο χρόνια η ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής ξεκινά από το Κυπριακό και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μέσα σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον. Για την Ελλάδα, υποστηρίζει, υπάρχει «σχεδόν γενετική αντίφαση», καθώς η κύρια απειλή για την εθνική ασφάλεια προέρχεται από κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, δηλαδή της συμμαχίας που προβλέπει συλλογική άμυνα.

Τα διμερή σχήματα και η επέκταση της συμφωνίας με την Αίγυπτο

Ο Βενιζέλος αναφέρεται στην εντύπωση που κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση: ότι το ΝΑΤΟ, η ΕΕ και η στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ δεν έδωσαν λύση, ενώ μπορούν να τη δώσουν διμερή ή τριμερή σχήματα. Απαντά ότι η συνεργασία με το Ισραήλ, μεταξύ άλλων η προμήθεια της «Ασπίδας του Αχιλλέα», συνιστά επιλογή εθνικής ασφάλειας και όχι ανάθεση της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών. Το ίδιο ισχύει για τη γαλλική συμμετοχή στο καλώδιο GSI. Με τον τρόπο αυτό αποσαφηνίζει τον ρόλο των συμμαχιών ως ενισχυτικό και όχι υποκατάστατο της εθνικής πρωτοβουλίας.

Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο αρθρογράφος θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο να επεκταθεί η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020, εντός της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παρατηρεί ότι η Λιβύη διατύπωσε αντιρρήσεις για τη συμφωνία αυτή το 2025, παρότι ήδη από το 2019 είχε καλέσει όσους έχουν νομικές αντιρρήσεις να προσφύγουν στη Χάγη. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει το επιχείρημα περί της νομικής αδυναμίας της τουρκολιβυκής κατασκευής.

Κεντρικό μήνυμα του άρθρου είναι ότι ούτε το Ισραήλ, ούτε η Γαλλία, ούτε η Αίγυπτος μπορούν να αναλάβουν για λογαριασμό της Ελλάδας τις πολιτικές πρωτοβουλίες, όπως η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με την Τουρκία, με συμφωνία ή με δικαστική απόφαση. Η χώρα οφείλει να είναι προετοιμασμένη αμυντικά και πολιτικά-διπλωματικά, με το πολιτικό της προσωπικό έτοιμο να αναλάβει το κόστος. Η οικονομική κρίση, προσθέτει, έχει διδακτική αξία, ενώ η μακρή προεκλογική περίοδος δεν ευνοεί τον στρατηγικό αναστοχασμό.