Πορτογαλία: Δικαστήριο δικαιώνει ακτιβιστές της στέγασης

Μια δικαστική απόφαση που αφορά το κίνημα υπέρ του δικαιώματος στη στέγαση έφερε νέα ένταση στην Πορτογαλία, καθώς το διοικητικό δικαστήριο της Λισαβόνας επέτρεψε σε ακτιβίστρια να διατηρεί σκηνή διαμαρτυρίας στην πλατεία Rossio καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας. Την ανακοίνωση έκαναν σήμερα, Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, οι διοργανωτές των καταυλισμών, τη στιγμή που η κυβέρνηση αμφισβητεί το εύρος της ετυμηγορίας. Το υπουργείο Εσωτερικών υπογραμμίζει ότι η απόφαση περιορίζεται σε μία ατομική υπόθεση, ενώ ο πρόεδρος της Δημοκρατίας προχωρά σε θεσμική πρωτοβουλία για την κοινωνική συνοχή.

Η προσφυγή που άνοιξε τη σκηνή στην πλατεία Rossio

Η υπόθεση ξεκίνησε από την ατομική προσφυγή μιας ακτιβίστριας, η οποία ζήτησε να της επιτραπεί να στήσει σκηνή στην πλατεία Rossio, στο ιστορικό κέντρο της πορτογαλικής πρωτεύουσας, και να παραμείνει εκεί όλη τη νύχτα. Το διοικητικό δικαστήριο της Λισαβόνας έκανε δεκτό το αίτημα, ανοίγοντας ένα παράθυρο για το κίνημα που διεκδικεί το δικαίωμα στη στέγαση. Μέχρι σήμερα, οι δυνάμεις επιβολής του νόμου στηρίζονταν σε διάταγμα το οποίο, όπως υποστήριζαν, απαγορεύει τη συνέχιση κάθε κινητοποίησης μετά τις 00:30. Η ετυμηγορία ανατρέπει αυτή την ερμηνεία, τουλάχιστον για τη συγκεκριμένη διαδηλώτρια.

Οι καταυλισμοί στη Λισαβόνα και στο Πόρτο, τη μεγαλύτερη πόλη του βορρά, εκκενώνονται συστηματικά από την αστυνομία τις τελευταίες εβδομάδες, φέρνοντας αντιμέτωπες τις αρχές με τις οργανώσεις που διεκδικούν την προστασία του δικαιώματος στη στέγαση. Η κινητοποίηση στην Πορτογαλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα διεκδικήσεων που έχει εμπνευστεί από αντίστοιχες δράσεις στη γειτονική Ισπανία. Η απόφαση του δικαστηρίου προσθέτει μια νομική διάσταση σε μια αντιπαράθεση που μέχρι τώρα κρινόταν κυρίως στους δρόμους.

Οι διοργανωτές των καταυλισμών στη Λισαβόνα χαιρέτισαν την απόφαση μέσα από ανάρτηση στον λογαριασμό τους στο Instagram. Υποστήριξαν ότι το δικαστήριο επιβεβαίωσε τη θέση τους πως η ώρα από μόνη της δεν δικαιολογεί τη διάλυση μιας διαδήλωσης. Τόνισαν, επίσης, ότι οι σκηνές που χρησιμοποιούν στις συγκεντρώσεις αποτελούν μέσο διαμαρτυρίας και όχι εξοπλισμό οργανωμένης κατασκήνωσης. Οι ίδιοι ανακοίνωσαν πως θα συγκεντρωθούν ξανά απόψε στην πλατεία Rossio για να πανηγυρίσουν την ετυμηγορία.

Η αντεπίθεση της κυβέρνησης και η πρωτοβουλία Σεγκούρο

Η κυβέρνηση έσπευσε να οριοθετήσει το περιεχόμενο της απόφασης. Το υπουργείο Εσωτερικών διευκρίνισε ότι η ετυμηγορία περιορίζεται σε μια ατομική και συγκεκριμένη περίπτωση και δεν αποφαίνεται για τη νομιμότητα των αστυνομικών επεμβάσεων. Όπως σημείωσε, το δικαστήριο δεν αναγνώρισε ένα γενικό δικαίωμα εγκατάστασης μόνιμων καταυλισμών σε δημόσιους χώρους. Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο κρατά ανοιχτό το περιθώριο να συνεχίσει τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης των σκηνών σε Λισαβόνα και Πόρτο.

Παράλληλα, ο πρόεδρος της Πορτογαλίας, Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, ανέλαβε θεσμική πρωτοβουλία, προαναγγέλλοντας τη σύγκληση του Συμβουλίου του Κράτους, του συμβουλευτικού οργάνου στο οποίο μετέχουν οι κορυφαίες πολιτικές προσωπικότητες της χώρας. Αντικείμενο της συζήτησης θα είναι το ζήτημα της κοινωνικής συνοχής υπό το βάρος των κινητοποιήσεων για τη στέγαση. «Δεν θα εγκαταλείψω τον διάλογο και τη λογική», δήλωσε το πρωί ο επικεφαλής του κράτους. Υπενθύμισε, ακόμη, ότι το δικαίωμα της διαδήλωσης είναι συνταγματικό και αποτελεί σύμβολο της ελευθερίας και του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Στο μεταξύ, η ένταση στους δρόμους παραμένει υψηλή. Τη νύχτα του Σαββάτου προς Κυριακή, η αστυνομία απομάκρυνε εκ νέου δεκάδες σκηνές σε Λισαβόνα και Πόρτο, προχωρώντας σε 13 συλλήψεις. Στο Πόρτο, η αστυνομία έκανε λόγο για 13 τραυματίες αστυνομικούς, ενώ οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κατέγραψαν 25 ελαφρά τραυματίες διαδηλωτές στις δύο επιχειρήσεις. Το νέο δικαστικό δεδομένο αναμένεται να δοκιμαστεί ήδη από την αποψινή συγκέντρωση, καθώς αρχές και ακτιβιστές ερμηνεύουν διαφορετικά τα όριά του.