Το καλώδιο, το casus belli και ο δρόμος προς τη Χάγη

Πέρα από την ένταση που προκάλεσε στην Άγκυρα, η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, κρύβει σημαντικές παρατηρήσεις. Το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ καταγράφει τρεις διακριτές εστίες τριβής: την παρεμπόδιση του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου, το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και το casus belli του 1995. Και, σημαντικότερο πάντων, καλεί την Άγκυρα να συμφωνήσει για προσφυγή στη Χάγη, δηλαδή στην ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διεθνούς δικαίου.

Από το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου έως τις υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά

Στο κεφάλαιο για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η Κομισιόν σημειώνει ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες για το Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου που αποτελεί έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η έκθεση προσθέτει ότι, παρότι η Άγκυρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα, δεν έχει ακόμη ευθυγραμμιστεί πλήρως με τον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονισμό για τα ενεργειακά δίκτυα.

Παράλληλα, καταγράφεται η κατάστασή στο Αιγαίο. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι από το 2023 υπάρχει συνολική βελτίωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και ότι δεν σημειώθηκαν μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο διαπιστώνει επιδείνωση σε επιμέρους πεδία, με αιχμή την επάνοδο των υπερπτήσεων τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά και τη σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων.

Το κείμενο δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι οι υπερπτήσεις αφορούν και κατοικημένα νησιά, με περιστατικά που καταγράφηκαν έως και τον Σεπτέμβριο του 2026. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες σημειώνουν τις τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών, τις γενικές αγγελίες ναυσιπλοΐας που εκδίδει η Άγκυρα, αλλά και τη συμπερίληψη της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία, που θεωρείται πηγή ανησυχίας.

Το casus belli του 1995 και η πρόσκληση να κριθεί η διαφορά στη Χάγη

Η δεύτερη μεγάλη αιχμή αφορά την απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης για casus belli, που ισχύει από το 1995 σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η δυνατότητα αυτή προβλέπεται ρητά από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και επισημαίνει ότι η απειλή πολέμου εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Στο ίδιο νήμα, η Κομισιόν επαναλαμβάνει τη σταθερή νομική θέση της ΕΕ ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 είναι άκυρο, παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν παράγει έννομες συνέπειες. Το κείμενο καταγράφει ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη επικύρωσε τη συμφωνία τον Οκτώβριο του 2026, καθώς και ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η λιβυκή κρατική εταιρεία πετρελαίου χορήγησε άδεια ερευνών στην τουρκική TPAO.

Το ζητούμενο, κατά την έκθεση, είναι ο σεβασμός των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών και η αποφυγή ενεργειών που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας. Γι' αυτόν το λόγο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Άγκυρα να αποδεχθεί την προσφυγή στη Χάγη, ώστε οι εκκρεμείς διαφορές να κριθούν με όρους διεθνούς δικαίου και όχι με μονομερείς αμφισβητήσεις.