Υπερπτήσεις και θαλάσσια πάρκα στο στόχαστρο της Κομισιόν

Νέα δεδομένα για τη συμπεριφορά της Άγκυρας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο περιέχει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, ένα κείμενο 120 σελίδων που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026 στις Βρυξέλλες. Το κεφάλαιο για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και η επιμονή στο casus belli έχουν ήδη απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση. Η φετινή έκθεση προσθέτει όμως νέες ανησυχίες: η Κομισιόν περιγράφει κλιμάκωση στον αέρα και στη θάλασσα, με τις παραβιάσεις να αυξήθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο αναφοράς. Το κείμενο καλύπτει το διάστημα από την 1η Σεπτεμβρίου 2025 έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026 και συνοδεύει την Ανακοίνωση της Επιτροπής για την πολιτική διεύρυνσης του 2026.

Οι υπερπτήσεις που επέστρεψαν πάνω από κατοικημένα νησιά

Στο κεφάλαιο για τις σχέσεις καλής γειτονίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει αύξηση των πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων κατοικημένων περιοχών, με περιστατικά τον Σεπτέμβριο του 2026. Συνεχίστηκαν επίσης οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ τα περιστατικά παράνομης και άναρχης αλιείας από τουρκικά σκάφη παρουσίασαν αισθητή αύξηση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν συνολικά βελτιωθεί από το 2023, αλλά τονίζει ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση.

Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση καταλαμβάνουν τα δύο «θαλάσσια πάρκα» που ανακήρυξε η Τουρκία με Προεδρικό Διάταγμα της 15ης Αυγούστου 2026 στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι Βρυξέλλες διαπιστώνουν ότι οι συγκεκριμένες ζώνες εκτείνονται κατά κύριο λόγο εκτός των τουρκικών χωρικών υδάτων, στην ανοιχτή θάλασσα. Παράλληλα, η Άγκυρα συνέχισε να προβάλλει αντιρρήσεις για τα τρία ελληνικά θαλάσσια πάρκα, που βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, καθώς και για τα ελληνικά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού για τον τουρισμό, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη βιομηχανία.

Η έκθεση σημειώνει ότι η Τουρκία εξέδωσε συστηματικά μη εξουσιοδοτημένες ναυτιλιακές προειδοποιήσεις και επανέφερε αιτήματα αποστρατιωτικοποίησης για νησιά του Ανατολικού Αιγαίου που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες, αμφισβητώντας έμμεσα την ελληνική κυριαρχία. Το ανεπίλυτο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Η Βεγγάζη επικύρωσε το τουρκολιβυκό και η έκκληση Μανιάτη για κυρώσεις

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η Κομισιόν καταγράφει ότι τον Οκτώβριο του 2026 η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη επικύρωσε τη συμφωνία. Σύμφωνα με την έκθεση, το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Επαναλαμβάνεται η κοινή δήλωση των προέδρων της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι το μνημόνιο παραμένει άκυρο και χωρίς έννομες συνέπειες.

Στο ίδιο κεφάλαιο σημειώνεται ότι η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει το μνημόνιο του Οκτωβρίου 2022 με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης για τους υδρογονάνθρακες. Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2026 η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης χορήγησε άδεια ερευνών στην τουρκική κρατική TPAO, γεγονός που ενισχύει τις ενεργειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας στην περιοχή.

Τις διαπιστώσεις της έκθεσης σχολίασε ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να μετατρέψει τις διαπιστώσεις σε πράξεις και χαρακτήρισε αναγκαία την επιβολή στοχευμένων οικονομικών κυρώσεων σε φυσικά και νομικά πρόσωπα. Ζήτησε σαφείς όρους στις ευρωτουρκικές σχέσεις, με σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), και τόνισε την ανάγκη ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εφόσον απαιτηθεί.