Κοινό ανάχωμα Αθήνας, Λευκωσίας, Ισραήλ στο τουρκολιβυκό

Σαφές κοινό μήνυμα προς την Τουρκία έστειλαν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ από την Αθήνα, ενισχύοντας τον αμυντικό τους συντονισμό στη φόντο των γεωπολιτικών προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Επί τάπητος τέθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο χαρακτηρίστηκε παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών. Οι τρεις πλευρές ύψωσαν ενιαίο διπλωματικό ανάχωμα κατά μονομερών διεκδικήσεων και απειλών, θέτοντας προτεραιότητα στην προστασία κρίσιμων υποδομών. Το μήνυμα διατυπώθηκε στη συνάντηση ανώτερων αξιωματούχων των υπουργείων Άμυνας την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026.

Η ρητή απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου από την τριμερή

Στη συνάντηση της Αθήνας συμμετείχαν οι επικεφαλής των Διευθύνσεων Αμυντικής Πολιτικής των υπουργείων Άμυνας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, μαζί με άλλους ανώτερους αξιωματούχους. Οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν ότι η αμυντική συνεργασία αποτελεί κεντρικό στοιχείο της τριμερούς εταιρικής σχέσης, που στηρίζεται στην Κοινή Διακήρυξη της Συνόδου Κορυφής των ηγετών στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Προσκάλεσαν παράλληλα άλλα κράτη που ομοφρονούν να συμμετάσχουν στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας.

Κεντρικό ζήτημα ήταν το μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, το οποίο επικυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026. Σύμφωνα με την κοινή τοποθέτηση, το κείμενο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αγνοεί τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία και δεν έχει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη. Η αποδοκιμασία της τουρκικής θέσης έρχεται τη στιγμή που η Άγκυρα προσπαθεί να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις θαλάσσιες οριοθετήσεις της περιοχής.

Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν τη σημασία του σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας και των αναγνωρισμένων διεθνών αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα. Απέρριψαν τις μονομερείς διεκδικήσεις, τις απειλές χρήσης βίας και τις αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές κινήσεις, χωρίς ευθεία κατονομασία της Άγκυρας.

Το καλώδιο GSI και η θωράκιση των ενεργειακών υποδομών

Πρόσθετη βαρύτητα απέκτησε η θέση τους λόγω του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector (GSI), που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ. Οι τρεις πλευρές ξεκαθάρισαν ότι η ενεργειακή συνεργασία δεν μπορεί να τίθεται υπό απειλή μονομερών παρεμβάσεων, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό και γεωστρατηγικό κόμβο. Στοχοποίησαν ρητά τις απόπειρες παρεμπόδισης ενεργειακών έργων.

Οι συζητήσεις των αξιωματούχων επικεντρώθηκαν στη θαλάσσια ασφάλεια, την προστασία κρίσιμων θαλάσσιων οδών και υποδομών, καθώς και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας. Εξετάστηκε η σύσταση τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με στόχο την ενδυνάμωση των συλλογικών δυνατοτήτων, τη διαλειτουργικότητα και τη βελτίωση της βιομηχανικής βάσης.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ τόνισαν την αναγκαιότητα αντιμετώπισης κοινών απειλών: τρομοκρατία, διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και αποσταθεροποιητικές ενέργειες κρατικών και μη κρατικών δρώντων. Συμφώνησαν να ενισχύσουν τον συντονισμό τους, ενώ δεσμεύτηκαν για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής μέσα από τακτική επικοινωνία των αρμόδιων αρχών.