Εκπομπές άνθρακα υποχώρησαν το 2026, αλλά όχι χάρη στο κλίμα

Μια σπάνια είδηση για το κλίμα ήρθε φέτος, αλλά συνοδεύεται από έναν σοβαρό αστερίσκο. Οι εκπομπές ρύπων από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να υποχωρήσουν κατά 0,4% μέσα στο 2026, σύμφωνα με νέα έρευνα του Global Carbon Project. Η μείωση ανατρέπει μια επίμονη ανοδική τάση, ωστόσο οι επιστήμονες σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι τα αίτιά της δεν είναι απαραιτήτως ενθαρρυντικά.

Ο πόλεμος στο Ιράν πίσω από την πτώση των ρύπων

Η φετινή υποχώρηση έρχεται να σπάσει το μοτίβο της περιόδου 2019-2025, όταν οι παγκόσμιες εκπομπές αυξάνονταν κατά μέσο όρο 0,8% τον χρόνο. Αν και η στροφή προς την ηλιακή και την αιολική ενέργεια συνεισφέρει στην εικόνα, οι ερευνητές αποδίδουν τη μείωση κυρίως σε έναν γεωπολιτικό παράγοντα: τις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Δηλαδή, η μείωση οφείλεται περισσότερο σε μια διαταραχή στην αγορά ενέργειας παρά σε μια διαρθρωτική αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου.

Το μέγεθος του προβλήματος παραμένει τεράστιο. Το Global Carbon Budget υπολογίζει ότι η καύση ορυκτών καυσίμων θα παραγάγει φέτος 38,2 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Η συγκέντρωση του αερίου στην ατμόσφαιρα φτάνει πλέον τα 427,7 ppm, ενώ οι αποψιλώσεις των δασών προσθέτουν επιπλέον 500 εκατομμύρια τόνους εκπομπών στον ετήσιο απολογισμό. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι μια μικρή ετήσια πτώση δεν αρκεί για να αντιστραφεί η πορεία επιβάρυνσης του πλανήτη.

Οι 59 χώρες που μείωσαν ρύπους χωρίς να θυσιάσουν την ανάπτυξη

Πέρα από τον γεωπολιτικό παράγοντα, η έκθεση εντοπίζει και μια πιο ουσιαστική τάση. Συνολικά 59 χώρες κατάφεραν να περιορίσουν τις εκπομπές τους σε σύγκριση με το 2019, διατηρώντας ταυτόχρονα την οικονομική τους ανάπτυξη, γεγονός που δείχνει ότι η αποσύνδεση ρύπανσης και ΑΕΠ είναι εφικτή. Στις ΗΠΑ, που ευθύνονται για το 13% των παγκόσμιων εκπομπών, η παραγωγή άνθρακα προβλέπεται να μειωθεί κατά 1,3%. Ακόμη και η Κίνα, ο μεγαλύτερος ρυπαντής παγκοσμίως, εμφανίζει υποχώρηση της τάξης του 0,9% για φέτος.

Η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για ενέργεια καλύπτεται πλέον κατά τα δύο τρίτα από ανανεώσιμες πηγές και ηλεκτρικά οχήματα, μια αναλογία που πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε απόμακρη. Οι ρυθμοί ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών, ωστόσο, δεν είναι ακόμη αρκετά ταχείς ώστε να εγγυηθούν μια μόνιμη πτωτική πορεία των εκπομπών. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, χωρίς επιτάχυνση της μετάβασης, η φετινή μείωση κινδυνεύει να μείνει μια παροδική εξαίρεση και όχι η αρχή μιας σταθερής τάσης.