ΦΕΣΤΙΒΑΛ
Η πολιτική του βλέμματος: μάστερκλας Μάλβεϊ στο ΦΚΘ
Η Λόρα Μάλβεϊ συναντήθηκε με το κοινό του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, 51 χρόνια μετά το δοκίμιο που άλλαξε τις κινηματογραφικές σπουδές.
Newsroom simera24.gr · 13 Νοεμβρίου 2026 · Lifestyle
Κατάμεστη η αίθουσα Παύλος Ζάννας για ένα από τα σημαντικότερα ονόματα της θεωρίας του κινηματογράφου. Η βρετανίδα σκηνοθέτρια, συγγραφέας και ακαδημαϊκός Λόρα Μάλβεϊ συναντήθηκε με το κοινό του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, σε μια συζήτηση αφιερωμένη στο έργο που άλλαξε τις κινηματογραφικές σπουδές παγκοσμίως. Πενήντα ένα χρόνια μετά το δοκίμιό της «Οπτική Απόλαυση και Αφηγηματικός Κινηματογράφος», η θεωρητικός επανήλθε σε ζητήματα βλέμματος, επιθυμίας και οπτικής απόλαυσης. Το masterclass εντάχθηκε στο αφιέρωμα που το Φεστιβάλ επιφυλάσσει στην ίδια.
Από τη γυναικεία απελευθέρωση στο δοκίμιο του 1975
Τη συζήτηση συντόνισε η ερευνήτρια και συντονίστρια των εκδόσεων του Φεστιβάλ Γκέλυ Μαδεμλή, καλωσορίζοντας τη Λόρα Μάλβεϊ. Την επιμέλεια του αφιερώματος υπογράφουν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και η Γεωργία Κορώση, Digital Content Editor του BFI και ανεξάρτητη επιμελήτρια. «Κρίνοντας από την ανταπόκριση, δεν χρειάζονται συστάσεις», σημείωσε η Μαδεμλή, ευχαριστώντας τη δημιουργό που «γεφυρώνει έννοιες οι οποίες εκ πρώτης όψεως φαίνονται αντιφατικές».
Αφετηρία του masterclass αποτέλεσε η αναδρομή στις συνθήκες μέσα στις οποίες γράφτηκε, το 1975, το κείμενο που καθόρισε τις κινηματογραφικές σπουδές διεθνώς. Η Λόρα Μάλβεϊ τόνισε πως το δοκίμιο γεννήθηκε μέσα από το κίνημα για την απελευθέρωση των γυναικών, σε μια εποχή που ο όρος «φεμινισμός» δεν ήταν ακόμη σε χρήση. «Μιλούσαμε για γυναικεία απελευθέρωση», θύμισε, εξηγώντας πως οι κινηματογραφικές σπουδές μετά βίας υπήρχαν τότε ως ακαδημαϊκός κλάδος στο Ηνωμένο Βασίλειο. Για την ίδια, επρόκειτο για ένα ρητορικό, πολιτικό δοκίμιο, που οφείλει να διαβάζεται υπό αυτούς τους όρους ακόμη και σήμερα.
Το ταμπού του Χόλιγουντ και η απουσία της κουήρ ματιάς
Η συζήτηση στάθηκε και στην απουσία της κουήρ οπτικής από το αρχικό κείμενο. Η Λόρα Μάλβεϊ εξήγησε πως το κουήρ απελευθερωτικό κίνημα βρισκόταν τότε μόλις στο ξεκίνημά του, ενώ η ίδια είχε εστιάσει στον κλασικό χολιγουντιανό κινηματογράφο. Στο Χόλιγουντ εκείνης της εποχής, όπως σημείωσε, η ομοφυλοφιλία αποτελούσε απόλυτο ταμπού. Η έμφαση στη γυναίκα ως θέαμα ήταν εν μέρει αποτέλεσμα αυτής της απαγόρευσης: της επιθυμίας να μην αντικρίσει ποτέ ο άνδρας θεατής τον εαυτό του στην οθόνη ως όμορφο αντικείμενο, με την ερωτική αυτή συνδιαλλαγή να απουσιάζει.
Το δοκίμιο, παρατήρησε, δεν άγγιζε ούτε τη ρευστότητα του φύλου, καθώς ανέλυε έναν κινηματογράφο που λειτουργούσε με αυστηρά δυαδικούς όρους, ούτε τις τεχνολογικές μεταβολές. Αναφερόμενη στη μεταγενέστερη συλλογή δοκιμίων της «Afterimages: On Cinema, Women and Changing Times», η Λόρα Μάλβεϊ σχολίασε την επιλογή της να χρησιμοποιεί την αντωνυμία «αυτός». Πενήντα ένα χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση, η θεωρητικός έδειξε πως το βλέμμα παραμένει πεδίο με πολιτικές διαστάσεις, όπως ακριβώς το είχε συλλάβει το 1975.