ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ
Δίλημμα ασφαλείας και ο χαμένος δίαυλος με τη Μόσχα
Ανάλυση των Financial Times προειδοποιεί ότι η αμοιβαία καχυποψία Ευρώπης και Ρωσίας, μαζί με την κατάρρευση των μηχανισμών επικοινωνίας, μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση χωρίς καν πρόθεση πολέμου.
Newsroom simera24.gr · 15 Νοεμβρίου 2026 · Διεθνή
Η Ευρώπη οπλίζεται, αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες και θωρακίζεται απέναντι στις υβριδικές απειλές - κι όμως κάτι κρίσιμο λείπει από την εξίσωση. Ανάλυση των Financial Times με τίτλο «Europe needs to talk to Russia» υποστηρίζει ότι η αποτροπή ενός πολέμου με τη Ρωσία δεν εξαρτάται μόνο από περισσότερα όπλα και στρατεύματα, αλλά από την ικανότητα της κάθε πλευράς να διαβάζει σωστά τις προθέσεις της άλλης. Το κείμενο φέρει την υπογραφή του Σάιμον Γκας, πρώην επικεφαλής της Κοινής Επιτροπής Πληροφοριών της Βρετανίας, και θέτει κεντρικό ερώτημα: ποιος μιλάει πλέον με τη Μόσχα.
Το δίλημμα ασφαλείας που τροφοδοτεί την κλιμάκωση

Στον πυρήνα της προειδοποίησης βρίσκεται ένα κλασικό παράδοξο των διεθνών σχέσεων, το λεγόμενο δίλημμα ασφαλείας. Όταν μια χώρα ενισχύει την άμυνά της, ο αντίπαλος μπορεί να ερμηνεύσει την κίνηση ως επιθετική προετοιμασία και να απαντήσει με δικούς του εξοπλισμούς. Έτσι, ένα μέτρο που η μία πλευρά θεωρεί αμιγώς αμυντικό εκλαμβάνεται από την άλλη ως απειλή, πυροδοτώντας έναν κύκλο αμοιβαίας καχυποψίας που αυτοτροφοδοτείται.
Το πρόβλημα γίνεται οξύτερο σε περιόδους υψηλής έντασης. Η ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων ή η διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων κοντά σε ευαίσθητες περιοχές μπορούν να παρερμηνευθούν ως προετοιμασία πραγματικής επίθεσης. Ο Γκας υπενθυμίζει το 1983, μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις του Ψυχρού Πολέμου, ότι η απουσία πρόθεσης για πόλεμο δεν αρκεί για να τον αποτρέψει - μια λανθασμένη εκτίμηση ή ένα ατύχημα φτάνει.
Η σημερινή εικόνα είναι πιο επισφαλής από ό,τι φαίνεται. Οι συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών έχουν συρρικνωθεί δραματικά, ενώ η Μόσχα αντιμετωπίζει ήδη τα κράτη του ΝΑΤΟ ως εμπλεκόμενα στον πόλεμο της Ουκρανίας. Η Ευρώπη έχει επενδύσει στην προετοιμασία για το ενδεχόμενο σύγκρουσης, αλλά ελλιπώς στους μηχανισμούς που θα την απέτρεπαν.
Η αναζήτηση ενός αξιόπιστου συνομιλητή με το Κρεμλίνο
Εδώ εντοπίζεται το κύριο πρόβλημα. Οι δίαυλοι στρατιωτικής και πολιτικής επικοινωνίας με τη Ρωσία είναι σήμερα περιορισμένοι και αναποτελεσματικοί, οι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων ανεπαρκείς, και η Ευρώπη δυσκολεύεται να αναδείξει μια αξιόπιστη φωνή απέναντι στο Κρεμλίνο. Χωρίς τέτοιον συνομιλητή, κάθε παρεξήγηση κινδυνεύει να κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα, καθώς δεν υπάρχει γραμμή για να αποσαφηνιστούν εγκαίρως οι προθέσεις.
Ο Γκας ζητά αποκατάσταση αυτών των επαφών χωρίς καμία υποχώρηση στη στρατιωτική ενίσχυση ή στη στήριξη του Κιέβου - οι δύο στόχοι δεν αλληλοαναιρούνται. Η ανάλυση επικαλείται το παράδειγμα της Μάργκαρετ Θάτσερ για να δείξει ότι η σταθερή στάση απέναντι στη Μόσχα μπορεί να συνυπάρξει με ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας.
Η θέση αυτή αποκτά βάρος καθώς ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποιεί ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι έτοιμη για πιθανή ρωσική επίθεση μέσα στην επόμενη πενταετία. Η ευρωπαϊκή απάντηση στηρίζεται σε τρεις άξονες - υποστήριξη του Κιέβου, αύξηση των αμυντικών δαπανών και ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις. Όλα αναγκαία, αλλά ατελή όσο λείπει το κομάτι της επικοινωνίας που θα κρατούσε την κρίση μακριά από την καταστροφή.