simera24.gr

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

Γιατί η Ευρώπη δεν έχει πια έναν Ευρωπαίο για το Κρεμλίνο

Ο Σάιμον Γκας στους Financial Times προειδοποιεί πως η Ευρώπη έχει μείνει χωρίς αξιόπιστο συνομιλητή με τη Μόσχα και χωρίς μηχανισμούς που θα απέτρεπαν μια τυχαία κλιμάκωση.

Newsroom simera24.gr · 16 Νοεμβρίου 2026 · Διεθνή

Γιατί η Ευρώπη δεν έχει πια έναν Ευρωπαίο για το Κρεμλίνο

Η Ευρώπη εξοπλίζεται, αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες και θωρακίζεται απέναντι στις υβριδικές απειλές, όμως της λείπει κάτι που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητο: ένας αξιόπιστος δίαυλος προς το Κρεμλίνο. Αυτό είναι το κεντρικό σημείο της ανάλυσης του Σάιμον Γκας, πρώην επικεφαλής της Κοινής Επιτροπής Πληροφοριών της Βρετανίας, στους Financial Times με τίτλο «Europe needs to talk to Russia». Πέρα από το δίδαγμα του 1983, η πραγματική ανησυχία σήμερα είναι ότι καμία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα δεν διαθέτει ανοιχτή γραμμή με τη Μόσχα τη στιγμή που θα τη χρειαστεί περισσότερο.

Το κενό που άφησε η εποχή της Θάτσερ

Στην ανάλυση των Financial Times η αναφορά στη Μάργκαρετ Θάτσερ λειτουργεί ως αντίστιξη στο σήμερα. Σε μια περίοδο οξύτατης έντασης με το ανατολικό μπλοκ, η Βρετανίδα πρωθυπουργός διατηρούσε ταυτόχρονα σκληρή στάση απέναντι στη Σοβιετική Ένωση και ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τους ηγέτες της. Ο σκληρός λόγος δεν απέκλειε τη συνομιλία, και η συνομιλία δεν σήμαινε υποχώρηση.

Σήμερα, υποστηρίζει ο Γκας, αυτή η ισορροπία έχει χαθεί. Οι επαφές ανάμεσα στη Ρωσία και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι περιορισμένες και αναποτελεσματικές, ενώ απουσιάζει ένας συνομιλητής με το κύρος και τη δυνατότητα να μεταφέρει με ασφάλεια τις προθέσεις της μιας πλευράς στην άλλη. Η στρατιωτική ενίσχυση και η στήριξη προς το Κίεβο παραμένουν αναγκαίες, όμως δεν επιλύουν αυτό το διπλωματικό κενό.

Οι συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών έχουν σχεδόν εκλείψει και οι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων παραμένουν ανεπαρκείς. Η Ευρώπη, σημειώνει ο Γκας, έχει επενδύσει πολλά στην προετοιμασία για το ενδεχόμενο πολέμου και ελάχιστα στα εργαλεία που θα τον απέτρεπαν.

Όταν η άμυνα διαβάζεται ως απειλή

Η δεύτερη προειδοποίηση του πρώην επικεφαλής των βρετανικών υπηρεσιών πληροφοριών αφορά το λεγόμενο δίλημμα ασφαλείας. Όταν μια χώρα ενισχύει την άμυνά της, ο αντίπαλος μπορεί να ερμηνεύσει την κίνηση ως επιθετική προετοιμασία και να απαντήσει με δικούς του εξοπλισμούς. Έτσι ξεκινά ένας κύκλος αμοιβαίας καχυποψίας, στον οποίο κάθε αμυντικό μέτρο της μιας πλευράς ενισχύει τον φόβο της άλλης.

Το ρίσκο δεν είναι θεωρητικό. Η ανάπτυξη νέων συστημάτων ή η διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων κοντά σε περιοχές υψηλής έντασης μπορεί να εκληφθεί ως προετοιμασία επίθεσης, ακόμη κι όταν ο στόχος είναι καθαρά αμυντικός. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποιεί ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι έτοιμη για πιθανή ρωσική επίθεση μέσα στην επόμενη πενταετία, ενώ η Μόσχα ήδη αντιμετωπίζει τα κράτη του ΝΑΤΟ ως εμπλεκόμενα στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Σε αυτό το τεταμένο περιβάλλον, χωρίς τη δυνατότητα κάθε πλευράς να κατανοεί τις προθέσεις της άλλης και να γνωρίζει ποιες κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν ανεξέλεγκτη αντίδραση, μια λανθασμένη εκτίμηση ή ένα στρατιωτικό ατύχημα αρκεί για να πυροδοτήσει μια σύγκρουση που κανείς δεν σχεδίασε. Για τον Γκας, η αποκατάσταση των διαύλων επικοινωνίας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας αλλά προϋπόθεση ασφάλειας.