simera24.gr

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

Γκας: Κατέρρευσαν οι δικλείδες ασφαλείας με τη Ρωσία

Σε άρθρο του στους Financial Times, ο Βρετανός διπλωμάτης Σάιμον Γκας προειδοποιεί ότι η απουσία διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα αυξάνει τον κίνδυνο ενός καταστροφικού πολέμου.

Newsroom simera24.gr · 16 Νοεμβρίου 2026 · Διεθνή

Γκας: Κατέρρευσαν οι δικλείδες ασφαλείας με τη Ρωσία

Η ανάγκη να διατηρήσει η Ευρώπη ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από ένα άρθρο του Βρετανού διπλωμάτη Σερ Σάιμον Γκας στους Financial Times. Ο έμπειρος αξιωματούχος δεν ζητά υποχώρηση στο μέτωπο της στήριξης προς την Ουκρανία, αλλά επιμένει ότι η αποτροπή οφείλει να συνοδεύεται από διπλωματία. Η νέα του παρέμβαση μετατοπίζει τη συζήτηση από τα όπλα και τις δαπάνες στο πιο παραμελημένο κομμάτι της ασφάλειας: τους μηχανισμούς που κρατούν τους αντιπάλους μακριά από ένα μοιραίο λάθος.

Το προηγούμενο του 1983 και η σκιά του Able Archer

Για να δείξει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην ένταση και την καταστροφή, ο Γκας ανατρέχει στο 1983, μια από τις πιο επικίνδυνες χρονιές του Ψυχρού Πολέμου. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, τα σοβιετικά συστήματα εντόπισαν κάτι που έμοιαζε με εκτόξευση αμερικανικών βαλλιστικών πυραύλων, όμως ένας Σοβιετικός αξιωματικός έκρινε ότι επρόκειτο για σφάλμα και απέτρεψε τα πυρηνικά αντίποινα. Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο, η άσκηση του ΝΑΤΟ με την ονομασία Able Archer εκλήφθηκε από τη σοβιετική ηγεσία ως προετοιμασία επίθεσης εναντίον της.

Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες μετά, ο διπλωμάτης διαπιστώνει ότι το φάντασμα μιας σύγκρουσης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση έχει επανεμφανιστεί. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει δηλώσει ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι έτοιμη για ενδεχόμενη ρωσική επίθεση μέσα στην επόμενη πενταετία. Την ίδια στιγμή, το Κρεμλίνο είναι πεπεισμένο ότι κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ εμπλέκονται ήδη ενεργά στις εχθροπραξίες στην Ουκρανία, γεγονός που πολλαπλασιάζει τις ευκαιρίες για παρεξήγηση προθέσεων.

Οι νεκροί δίαυλοι και το παράδοξο της ασφάλειας

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της ανάλυσης αφορά την κατάρρευση των δικλείδων που λειτουργούσαν την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Οι συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών ουσιαστικά δεν υφίστανται πλέον, η κοινή αντίληψη γύρω από τη θεωρία της αποτροπής έχει εξανεμιστεί, ενώ οι μηχανισμοί διαχείρισης μιας κλιμάκωσης παραμένουν αδύναμοι. Όπως σημειώνει ο Γκας, οι αξιόπιστοι στρατιωτικοί ή πολιτικοί δίαυλοι με τη Ρωσία είναι σήμερα ελάχιστοι και αναποτελεσματικοί, αφήνοντας τις δύο πλευρές χωρίς τρόπο να αποκωδικοποιήσουν η μία τις κινήσεις της άλλης.

Σε αυτό το κενό εντοπίζει ο διπλωμάτης το λεγόμενο παράδοξο της ασφάλειας, που διδάσκεται στους φοιτητές διεθνών σχέσεων: δύο αντίπαλοι ενισχύουν την άμυνά τους με τρόπους που ο καθένας εκλαμβάνει ως επιθετικούς, πυροδοτώντας μια σπείρα αντιδράσεων. Η Ευρώπη, σημειώνει, έχει ήδη κινηθεί σε τρεις άξονες: στήριξη της Ουκρανίας, αύξηση των αμυντικών δαπανών για να καλυφθούν χρόνια υποεπένδυσης και θωράκιση απέναντι στις επιθέσεις της λεγόμενης γκρίζας ζώνης.

Τα βήματα αυτά, υποστηρίζει, είναι αναγκαία αλλά όχι αρκετά για να μηδενίσουν τον μικρό αλλά υπαρκτό κίνδυνο ενός αμοιβαία καταστροφικού πολέμου. Η αυξημένη αμυντική ισχύς μπορεί να αποθαρρύνει τον ρωσικό τυχοδιωκτισμό, όμως η πραγματική αποτροπή δεν εξαντλείται στα όπλα. Τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, καταλήγει ο Γκας, οφείλουν να επενδύσουν εξίσου στην αποφυγή του πολέμου όσο και στην προετοιμασία για αυτόν, αναβιώνοντας τους διαύλους που κάποτε απέτρεψαν το χειρότερο.