simera24.gr

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Κληρονομιά: Πώς ένας συγκληρονόμος παίρνει όλο το σπίτι

Πέρα από το μερίδιο του συζύγου, οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο μετατρέπουν τη νόμιμη μοίρα σε χρηματική αξίωση και επιτρέπουν σε έναν κληρονόμο να κρατήσει ολόκληρο το ακίνητο αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους.

Newsroom simera24.gr · 18 Νοεμβρίου 2026 · Κοινωνία

Κληρονομιά: Πώς ένας συγκληρονόμος παίρνει όλο το σπίτι

Πέρα από το μεγαλύτερο μερίδιο του επιζώντος συζύγου και το φρένο στα κληρονομούμενα χρέη, οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο αφορούν άμεσα τα ακίνητα: τον τρόπο με τον οποίο η οικογενειακή περιουσία παύει να εγκλωβίζεται σε συνιδιοκτησίες. Το νέο καθεστώς εφαρμόζεται στις κληρονομιές προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις για παλαιότερες υποθέσεις. Στον πυρήνα των ρυθμίσεων βρίσκεται η μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική αξίωση και η δυνατότητα ενός συγκληρονόμου να αποκτήσει ολόκληρο το σπίτι. Παράλληλα αλλάζουν οι κανόνες για τις χειρόγραφες διαθήκες και τις συμφωνίες μεταβίβασης της οικογενειακής περιουσίας.

Από την υποχρεωτική συνιδιοκτησία στη χρηματική αξίωση

Το σημείο που ανατρέπει τη λογική δεκαετιών αφορά τη νόμιμη μοίρα, δηλαδή το ελάχιστο ποσοστό που ο νόμος εξασφαλίζει στους στενούς συγγενείς ενός θανόντος. Με το προηγούμενο πλαίσιο, ο δικαιούχος της νόμιμης μοίρας αποκτούσε υποχρεωτικά ποσοστό πάνω στα ίδια τα περιουσιακά στοιχεία, κάτι που συνήθως οδηγούσε σε συνιδιοκτησία ακινήτων ανάμεσα σε πρόσωπα που δεν συνεννοούνταν. Το αποτέλεσμα ήταν σπίτια και οικόπεδα που έμεναν αναξιοποίητα για χρόνια, επειδή κανείς από τους συγκληρονόμους δεν μπορούσε να αποφασίσει μόνος του.

Με τη νέα ρύθμιση, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση αντί να οδηγεί υποχρεωτικά σε συνιδιοκτησία ακινήτου. Ο δικαιούχος διεκδικεί μια αξία σε χρήμα και όχι ένα κομμάτι του ίδιου του ακινήτου. Η αλλαγή αντιμετωπίζει προβλήματα που συχνά εγκλώβιζαν τις οικογένειες σε πολυετείς διαμάχες, αφού ο κληρονόμος που θέλει να κρατήσει το ακίνητο έχει πλέον σαφή τρόπο να το κάνει, εξοφλώντας σε χρήμα όσους έχουν αξίωση απέναντί του.

Συγχρόνως, ο επιζών σύζυγος αποκτά μεγαλύτερο μερίδιο (από 1/4 σε 1/3 όταν υπάρχουν παιδιά) και η προσωπική περιουσία των κληρονόμων προστατεύεται απέναντι στα χρέη του θανόντος. Η κύρια καινοτομία όμως είναι η απεμπλοκή των ακινήτων από τη διαρκή συνιδιοκτησία, λύση που έχει πρακτική σημασία για χιλιάδες οικογένειες.

Ο δρόμος για να μείνει το σπίτι σε έναν κληρονόμο

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή δίνει τη δυνατότητα σε έναν συγκληρονόμο να αποκτήσει ολόκληρο το ακίνητο αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους, όταν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι και δεν συμφωνούν για τη διανομή. Μέσω της προβλεπόμενης δικαστικής διαδικασίας μπορεί να προσδιοριστεί η αξία των μεριδίων και το ακίνητο να αποδοθεί σε έναν από τους δικαιούχους, με την καταβολή της αντίστοιχης αποζημίωσης στους άλλους. Έτσι, το σπίτι δεν καταλήγει σε πολλούς συνιδιοκτήτες που αδυνατούν να το διαχειριστούν.

Πρακτικό παράδειγμα: εάν δύο αδέλφια κληρονομήσουν εξ αδιαιρέτου ένα ακίνητο και το ένα θέλει να το κρατήσει ενώ το άλλο όχι, ο πρώτος μπορεί να γίνει αποκλειστικός ιδιοκτήτης καταβάλλοντας στον δεύτερο την αξία του μεριδίου του. Σημειώνεται ότι η προστασία της προσωπικής περιουσίας από τα χρέη δεν σημαίνει αυτόματη διατήρηση του ακινήτου: αν ο θανών άφησε οφειλές, το ακίνητο μπορεί να εκποιηθεί για την εξόφληση των πιστωτών, χωρίς ωστόσο ο κληρονόμος να υποχρεώνεται κατά κανόνα να καλύψει τη διαφορά από την τσέπη του.

Αλλάζουν επίσης οι κανόνες για τις χειρόγραφες διαθήκες και για τις συμφωνίες μεταβίβασης της οικογενειακής περιουσίας, με στόχο τη μείωση των προσβολών και των αμφισβητήσεων που τροφοδοτούν δικαστικές διαμάχες. Το νέο καθεστώς ισχύει για όσους απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και έπειτα, ενώ για παλαιότερες υποθέσεις προβλέπονται ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις, ώστε να μην ανατραπούν εκκρεμείς κληρονομικές διαδικασίες.