simera24.gr

ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗ

Πώς ο δείκτης Jaccard ξεσκεπάζει τις εταιρείες-φαντάσματα

Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί τον μαθηματικό δείκτη ομοιότητας Jaccard για να χαρτογραφεί τις κρυφές σχέσεις μεταξύ ΑΦΜ και να εντοπίζει αχυρανθρώπους. Το εργαλείο οδήγησε ήδη στην εξάρθρωση κυκλώματος 380 επιχειρήσεων με οφειλές 43 εκατ. ευρώ.

Newsroom simera24.gr · 18 Νοεμβρίου 2026 · Οικονομία

Πώς ο δείκτης Jaccard ξεσκεπάζει τις εταιρείες-φαντάσματα

Ένα εξελιγμένο μαθηματικό εργαλείο μετατρέπεται σε εφιάλτη για όσους στήνουν κυκλώματα εικονικών εταιρειών. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αξιοποιεί τον δείκτη ομοιότητας Jaccard, εντάσσοντάς τον σε ένα μοντέλο ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων που ξεσκεπάζει «εταιρείες-φαντάσματα» και «αχυρανθρώπους». Αντί να εξετάζει μεμονωμένα κάθε επιχείρηση, ο αλγόριθμος φωτίζει τις κρυφές συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικά ΑΦΜ που ανοίγουν και κλείνουν διαδοχικά για να ξεφεύγουν από φόρους και εισφορές.

Πώς ο αλγόριθμος διαβάζει τις κρυφές συνδέσεις των ΑΦΜ

Το σύστημα ανάλυσης κινδύνου της ΑΑΔΕ αντιμετωπίζει κάθε επιχείρηση ως ένα «σύνολο δεδομένων» και συγκρίνει τα χαρακτηριστικά της με εκείνα άλλων επιχειρήσεων. Όσο υψηλότερος εμφανίζεται ο δείκτης Jaccard, δηλαδή όσο πιο κοντά βρίσκεται στη μονάδα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα οι εταιρείες να ανήκουν στο ίδιο κύκλωμα. Στόχος δεν είναι η απομονωμένη εικόνα ενός ΑΦΜ, αλλά η ανάδειξη επιχειρήσεων που, ενώ εμφανίζονται ως διαφορετικά νομικά πρόσωπα, μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά.

Ο μηχανισμός ελέγχει πρώτα τα φυσικά πρόσωπα: πόσοι εταίροι, μέτοχοι, διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα. Στη συνέχεια διασταυρώνει υποδομές και επαφές, εντοπίζοντας κοινές επαγγελματικές έδρες, ίδια τηλέφωνα, διευθύνσεις email, λογιστές ή τραπεζικούς λογαριασμούς. Το τρίτο επίπεδο αφορά τις εμπορικές συναλλαγές, όπου μετράται η επικάλυψη πελατών και προμηθευτών μέσω των δεδομένων του myDATA και των δηλώσεων ΦΠΑ.

Εκεί κρύβεται και η πιο αποκαλυπτική ένδειξη. Όταν μια νέα εταιρεία εξυπηρετεί ακριβώς τους ίδιους πελάτες με μια άλλη που μόλις «κατέβασε ρολά» αφήνοντας πίσω της χρέη, ο δείκτης ομοιότητας εκτοξεύεται. Η ίδια λογική χαρτογράφησης δικτύων οδήγησε στην εξάρθρωση κυκλώματος 380 επιχειρήσεων και 205 προσώπων, που είχαν συσσωρεύσει οφειλές 43 εκατομμυρίων ευρώ προς το Δημόσιο.

Οι 719 κρίκοι που ξετύλιξαν το δίκτυο της Θεσσαλονίκης

Η μέθοδος γίνεται απτή στην υπόθεση των αχυρανθρώπων της Θεσσαλονίκης. Ο δείκτης συγκρίνει πάντα δύο πρόσωπα κάθε φορά: αν ο ένας εμφανίζεται σε 15 εταιρείες, ο άλλος σε 15 και έχουν 10 κοινές, τότε μετρώνται 20 διαφορετικές εταιρείες, καθώς οι κοινές υπολογίζονται μία φορά. Ο Jaccard προκύπτει από τη διαίρεση των κοινών με το σύνολο, δηλαδή 10 προς 20, που δίνει 0,5 ή 50%. Τα ζευγάρια με υψηλή ομοιότητα και κοινά πρόσωπα ενώνονται σαν «κρίκοι» και από αυτούς σχηματίζονται «αλυσίδες».

Αξιοποιώντας αυτή τη λογική, το ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ εντόπισε εκατοντάδες κρίκους μεταξύ ΑΦΜ, με τουλάχιστον δύο κοινές εταιρείες σε κάθε ζευγάρι. Με όριο Jaccard πάνω από 5% προέκυψαν 719 κρίκοι ανάμεσα σε 369 ΑΦΜ, κατανεμημένοι σε 29 ομάδες, με τη μεγαλύτερη να περιλαμβάνει 262 ΑΦΜ. Ανεβάζοντας τον πήχη στο 10%, ο μηχανισμός κατέγραψε 504 κρίκους μεταξύ 330 ΑΦΜ σε 60 ομάδες.

Με το αυστηρότερο όριο, πάνω από 20%, παρέμειναν 358 κρίκοι ανάμεσα σε 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες, με τη μεγαλύτερη να αριθμεί 13 ΑΦΜ. Η λογική της αλυσίδας είναι καθοριστική: ο Α συνδέεται με τον Β και ο Β με τον Γ, χωρίς απαραίτητα ο Α να σχετίζεται άμεσα με τον Γ. Όπως σημειώνουν οι αρμόδιοι, η Αρχή εντοπίζει το δίκτυο και η έρευνα δείχνει στη συνέχεια αν μέσα σε αυτό τελούνται παράνομες πράξεις.