Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή στις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, με τις επιπτώσεις να γίνονται ήδη αισθητές σε ολόκληρο το φάσμα των εξαγωγών. Σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων – ΣΕΒΕ, το αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος αναδεικνύεται ως η πιο κρίσιμη πρόκληση, επηρεάζοντας οριζόντια όλους τους κλάδους. Παράλληλα, καταγράφονται πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και, σε μικρότερο βαθμό, στη ρευστότητα και την παραγωγή. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 105 επιχειρήσεων, κυρίως μεσαίου μεγέθους, από το Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών (ΙΕΕΣ) του ΣΕΒΕ.
Τι έγινε: Τα κόστη εκτοξεύτηκαν σε όλους τους κλάδους
Η βασικότερη επίπτωση της κρίσης εντοπίζεται στο κόστος λειτουργίας των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Στη βιομηχανία, το αυξημένο κόστος μεταφορών αγγίζει το 32% των επιχειρήσεων, ενώ η άνοδος των τιμών ενέργειας επηρεάζει το 30,7%. Ακολουθούν οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα (15,3%) και η αδυναμία προμήθειας πρώτων υλών (11,3%). Ο αγροδιατροφικός τομέας παρουσιάζει ακόμη οξύτερη εικόνα, με το 43,2% να αναφέρει αυξημένα μεταφορικά και το 40,9% άνοδο ενεργειακών τιμών.
Στον κλάδο των δομικών υλικών, οι επιπτώσεις κατανέμονται ισομερώς μεταξύ ενεργειακού κόστους, μεταφορών και καθυστερήσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα, με κάθε παράγοντα να συγκεντρώνει 25% αναφορών. Επιπλέον, καταγράφεται εμφανής παρουσία προβλημάτων τόσο στις πληρωμές όσο και στην προμήθεια πρώτων υλών, με ποσοστό 12,5% για κάθε κατηγορία. Στις μεταφορές και τα logistics, το ενεργειακό κόστος αντιπροσωπεύει το 37,5% των αναφερόμενων επιπτώσεων, με επιπλέον σημαντική επιβάρυνση από το αυξημένο κόστος μεταφορών.
Η ζήτηση έχει επίσης πληγεί σε εμφανή βαθμό. Στον αγροδιατροφικό τομέα — που εμφανίζει τις χειρότερες επιδόσεις — πάνω από 7 στις 10 επιχειρήσεις αναφέρουν μείωση ζήτησης ή ακυρώσεις παραγγελιών. Στη βιομηχανία το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 57,7%, στα δομικά υλικά το 60%, ενώ στις μεταφορές και τα logistics ανέρχεται σε 66,7%. Παρόλα αυτά, στην πλειονότητα των κλάδων οι επιπτώσεις χαρακτηρίζονται μικρής ή μέτριας έντασης.
Αντιδράσεις: Αυξήσεις τιμών και στροφή σε νέες αγορές
Μπροστά σε αυτές τις προκλήσεις, οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις επιλέγουν κυρίως δύο στρατηγικές. Η αύξηση τιμών προϊόντων αποτελεί την κυρίαρχη απάντηση: στη βιομηχανία το επιλέγει το 49,4% των επιχειρήσεων, στον αγροδιατροφικό τομέα το 44,4%, ενώ στα δομικά υλικά το ποσοστό διαμορφώνεται στο 44,4%. Παράλληλα, ένα σημαντικό τμήμα των επιχειρήσεων στρέφεται στην αναζήτηση νέων αγορών: στη βιομηχανία η επιλογή αυτή συγκεντρώνει 36,7%, ενώ στα δομικά υλικά το ποσοστό ανέρχεται επίσης σε 44,4%.
Ωστόσο, υπάρχουν και επιχειρήσεις που εξετάζουν δραστικότερες κινήσεις. Στον αγροδιατροφικό τομέα, το 11,1% των εταιρειών εξετάζει μείωση της εξαγωγικής δραστηριότητας, γεγονός που αντανακλά την ένταση των πιέσεων που δέχεται ο συγκεκριμένος κλάδος. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι, παρά το γεγονός ότι η έκθεση στις αγορές της Μέσης Ανατολής παραμένει σχετικά περιορισμένη για την πλειονότητα των επιχειρήσεων, η αβεβαιότητα επηρεάζει ευρύτερα τη λειτουργία τους και τις προσδοκίες τους για το επόμενο διάστημα.
Ο ΣΕΒΕ καταγράφει με σαφήνεια και τις απαιτήσεις των επιχειρήσεων για στήριξη από την πολιτεία. Οι εταιρείες ζητούν άμεση λήψη στοχευμένων μέτρων, με έμφαση σε τρεις κυρίως άξονες: τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της ρευστότητας και τη διευκόλυνση των εξαγωγών μέσω κατάλληλων εργαλείων χρηματοδότησης και θεσμικής υποστήριξης. Η έκκληση αυτή αντικατοπτρίζει το κλίμα αυξημένης αβεβαιότητας που επικρατεί στον εξαγωγικό κλάδο και την ανάγκη για συντονισμένη θεσμική ανταπόκριση.
Τι ακολουθεί: Αίτημα για στοχευμένα μέτρα στήριξης
Ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων ΣΕΒΕ θέτει επί τάπητος την ανάγκη άμεσης δράσης για την ανακούφιση των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Το αίτημα για μείωση του ενεργειακού κόστους κατατάσσεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας διατρέχει οριζόντια όλους τους παραγωγικούς κλάδους και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της ρευστότητας κρίνεται απαραίτητη για επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν ακυρώσεις παραγγελιών και μειωμένη ζήτηση από αγορές που επλήγησαν από τη γεωπολιτική αναταραχή. Η διευκόλυνση των εξαγωγών μέσω θεσμικών εργαλείων αποτελεί τον τρίτο πυλώνα του αιτήματος, με στόχο να υποστηριχθεί η στροφή των επιχειρήσεων προς νέες αγορές που μπορούν να αντισταθμίσουν τις απώλειες από τη Μέση Ανατολή.
