Το ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου καλείται να αποφανθεί για μια από τις πιο αμφιλεγόμενες υποθέσεις της σύγχρονης ελληνικής δικαιοσύνης. Ο αντεισαγγελέας του ανώτατου δικαστηρίου Σοφοκλής Λογοθέτης άσκησε εισαγγελική αναίρεση κατά της απόφασης αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, του καταδικασμένου αρχηγού της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη. Η συζήτηση ενώπιον του ποινικού τμήματος αναμένεται να διεξαχθεί άμεσα σε συμβούλιο, προκειμένου να εξεταστεί αν τηρήθηκαν πλήρως οι νόμιμες διαδικασίες. Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται αφορά στο εάν ο Γιωτόπουλος έχει εκτίσει πράγματι την υποχρεωτική ποινή των 25 ετών, πέραν της οποίας μόνο είναι νοητή η αποφυλάκισή του.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού, ο Γιωτόπουλος δεν έχει συμπληρώσει το προβλεπόμενο όριο κράτησης και άρα δεν πληρούνται οι ουσιαστικές νομικές προϋποθέσεις για την πρόωρη αποφυλάκισή του. Ωστόσο, στις 21 Μαΐου 2026, ύστερα από 24 χρόνια πίσω από τα κάγκελα, ο αρχηγός της 17Ν αποφυλακίστηκε από το σωφρονιστικό κατάστημα του Κορυδαλλού. Η αποφυλάκιση έγινε υπό όρους, με τον ίδιο να υποχρεούται να εμφανίζεται μία φορά — κατά το πρώτο πενθήμερο — κάθε μήνα στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του. Η κίνηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στον εισαγγελικό κόσμο και οδήγησε στην άσκηση της αναίρεσης.
Μια δίκη γεμάτη εντάσεις και αντιπαραθέσεις
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος καταδικάστηκε σε πρώτο βαθμό από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων σε 21 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξης, ποινή που ο ίδιος χαρακτήρισε υπαγορευμένη από ξένα συμφέροντα. Μετά την καταδίκη του οδηγήθηκε στις φυλακές του Κορυδαλλού, όπου ήταν ήδη προφυλακισμένος. Τον Οκτώβριο του 2004 προχώρησε σε απεργία πείνας διαμαρτυρόμενος για τις συνθήκες κράτησής του, με τον δικηγόρο του Γιάννη Ραχιώτη και τη σύντροφό του Πεϊνό να συναντούν τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Αναστάσιο Παπαληγούρα. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους η κατάστασή του επιδεινώθηκε δραματικά και μεταφέρθηκε σε κρίσιμη κατάσταση στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας.
Πέντε ημέρες μετά τη νοσηλεία του, ο επόπτης εισαγγελέας των φυλακών αποφάσισε την κατάργηση των ειδικών περιορισμών προαύλισης που αφορούσαν τον Γιωτόπουλο και τους υπόλοιπους καταδικασθέντες για τη 17 Νοέμβρη. Έτσι, η απεργία πείνας που είχε διαρκέσει περισσότερο από έναν μήνα τερματίστηκε. Παράλληλα, τον Δεκέμβριο του 2005 ξεκίνησε η εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό ενώπιον του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ίδιος αποχώρησε από την ακροαματική διαδικασία, ανακαλώντας την εντολή προς τους δικηγόρους του Γιάννη Ραχιώτη και Κώστα Χρυσικόπουλο.
Από τον Άρειο Πάγο στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Το δικαστήριο διόρισε αυτεπάγγελτα τους ίδιους δικηγόρους, αλλά μετά από αλλεπάλληλες αντιπαραθέσεις ο Γιωτόπουλος επέστρεψε στην αίθουσα για να καταγραφούν οι απόψεις του ενόψει προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το δικαστήριο αρνήθηκε αρχικά να διορίσει δικηγόρο της επιλογής του, αλλά τελικά, μετά την παραίτηση ενός εκ των τριών διορισμένων δικηγόρων, κατέστη δυνατή η παρουσία δικηγόρου που επέλεξε ο ίδιος. Η απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου επιδείνωσε την ποινή: 17 φορές ισόβια για τα ίδια εγκλήματα. Η αίτηση αναίρεσης που κατέθεσε κατά της δευτεροβάθμιας απόφασης απορρίφθηκε από τον Άρειο Πάγο, με αποτέλεσμα να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τον Απρίλιο του 2011.
Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να υπενθυμιστεί ότι τον Μάρτιο του 2010 ο Συνήγορος του Πολίτη είχε δικαιώσει τον Γιωτόπουλο μετά την απόρριψη από τη διεύθυνση των φυλακών του αιτήματός του για χρήση υπολογιστή για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Η απόφαση αυτή ανέδειξε για μια ακόμα φορά τις αντιφάσεις στον τρόπο διαχείρισης της κράτησής του. Σήμερα, η αναίρεση που ασκήθηκε από τον αντεισαγγελέα Λογοθέτη φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα αν η ελληνική δικαιοσύνη εφάρμοσε σωστά τους νόμους της στην πιο βαριά ποινική υπόθεση τρομοκρατίας που εκδικάστηκε ποτέ στη χώρα.
