Αισθητά πάνω από τον αρχικό στόχο αναμένεται να κλείσει το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025, με πηγές να το τοποθετούν ακόμη και κοντά στο 5% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 3,8%. Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης είχε προαναγγείλει την υπεραπόδοση σε πρόσφατη συνέντευξή του, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι το μέγεθος του πλεονάσματος δεν ισοδυναμεί αυτόματα με αντίστοιχο δημοσιονομικό χώρο για νέες παροχές. Το τελικό περιθώριο που θα μπορεί να αξιοποιηθεί θα κριθεί από τον ευρωπαϊκό κανόνα δαπανών και τη συνεννόηση με τις Βρυξέλλες, όχι μόνο από το ύψος του πλεονάσματος.
Τι έγινε: Υπεραπόδοση με σχεδιασμό και φρένο στις προσδοκίες
Το πρωτογενές πλεόνασμα της Ελλάδας για το 2025 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί αισθητά πάνω από τον στόχο του 3,8% του ΑΕΠ, με πηγές να το τοποθετούν ακόμη και στην περιοχή του 5%. Αυτό μεταφράζεται σε σημαντικό carry-over για το 2026, δηλαδή σε δημοσιονομικά αποθέματα που μπορούν να μεταφερθούν στο επόμενο οικονομικό έτος και να αξιοποιηθούν ανάλογα. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι το ύψος της υπεραπόδοσης και ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος δεν είναι ταυτόσημα μεγέθη, αποφεύγοντας έτσι να δημιουργηθούν υπέρμετρες προσδοκίες για άμεσες παρεμβάσεις. Το τελικό περιθώριο για παρεμβάσεις θα διαμορφωθεί σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες, βάσει του ευρωπαϊκού κανόνα δαπανών που δεσμεύει όλα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης.
Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο καλείται να σταθμίσει τις επιπτώσεις του νέου ενεργειακού σοκ που προκαλεί η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει το εύρος των απαραίτητων κυβερνητικών παρεμβάσεων· ένα σοκ που θα περιοριστεί σε δύο εβδομάδες δεν απαιτεί τα ίδια μέτρα με μια κρίση που θα παραταθεί για δύο έως τρεις μήνες. Η εξέλιξη της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ — το κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου — παρακολουθείται στενά από την κυβέρνηση, καθώς επηρεάζει άμεσα τις τιμές ενέργειας και το συνολικό πληθωριστικό κλίμα. Η στρατηγική παραμένει, επομένως, ευέλικτη και εξαρτώμενη από τον χρονικό ορίζοντα της αναταραχής.
Ήδη, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει στοχευμένα μέτρα για να αντιμετωπίσει τον αντίκτυπο στο ενεργειακό κόστος: παρεμβάσεις στο diesel, ανανέωση του fuel pass και επιδοτήσεις για τα λιπάσματα. Αυτές οι κινήσεις στοχεύουν στην ελάφρυνση νοικοκυριών και αγροτών χωρίς να ανατραπεί ο δημοσιονομικός σχεδιασμός. Αν, ωστόσο, η κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια, το κόστος των παρεμβάσεων θα αυξηθεί σημαντικά και θα απαιτηθεί αναθεώρηση της συνολικής μακροοικονομικής εικόνας, όπως επισήμανε ο ίδιος ο υπουργός.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Τάνκερ στον Ορμούζ και ενεργειακές πιέσεις
Στον Περσικό Κόλπο, παρατηρούνται κινήσεις που αποτυπώνουν τις προσπάθειες παράκαμψης του αμερικανικού εμπάργκο κατά του Ιράν. Τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκε η δραστηριότητα τάνκερ που, με δηλωμένο προορισμό το Ιράκ, φορτώθηκε στη συνέχεια με ιρανικό πετρέλαιο, ώστε να εξέλθει ανεμπόδιστα από τον Κόλπο. Πρόκειται για τη γνωστή πρακτική μεταφοράς πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, ώστε να συσκοτιστεί η πραγματική προέλευση του φορτίου και να αποφευχθούν οι δυτικές κυρώσεις — μια πρακτική που έχει παρατηρηθεί και στην Ελλάδα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Μεσσηνία. Το κατά πόσο οι αμερικανικές δυνάμεις είναι σε θέση να εντοπίσουν και να καταγράψουν τέτοιες κινήσεις στον Κόλπο παραμένει προς το παρόν αβέβαιο.
Το διεθνές ενεργειακό τοπίο επηρεάζει αναπόφευκτα και τον εγχώριο σχεδιασμό, δυσκολεύοντας τις εκτιμήσεις για την τελική κατάληξη της δημοσιονομικής χρονιάς. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία, ταυτόχρονα όμως αντιμετωπίζει πίεση για νέες ενισχύσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις συνέπειες των τιμών. Ο συνδυασμός υψηλού πλεονάσματος και αβεβαιότητας από την ενεργειακή κρίση δημιουργεί ένα σύνθετο πλαίσιο αποφάσεων, στο οποίο η κυβέρνηση κινείται με μέτρο, επιλέγοντας μέχρι στιγμής στοχευμένες και αναστρέψιμες κινήσεις αντί για ευρείες παρεμβάσεις.
Τι ακολουθεί: Ξεμπλοκάρισμα επενδύσεων και το Θριάσιο
Στο μέτωπο των επενδύσεων, η κυβέρνηση προχωρά σε νομοθετικές ρυθμίσεις για να ξεκλειδώσει έργα που παρέμεναν δέσμια γραφειοκρατικών εμποδίων. Μέσω του σχεδίου νόμου «Απλούστευση του πλαισίου άσκησης Οικονομικών Δραστηριοτήτων», το άρθρο 154 επιδιώκει να άρει τα ρυθμιστικά εμπόδια που παρεμποδίζουν την έναρξη της επένδυσης 325 εκατομμυρίων ευρώ για το Θριάσιο. Η κοινοπραξία Goldair-ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ είχε αναδειχθεί ανάδοχος πριν από 10 χρόνια, ωστόσο η επένδυση παρέμενε στάσιμη εξαιτίας γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, παρά το γεγονός ότι ο αρχικός διαγωνισμός είχε εκκινήσει από το 2001. Το εμπορευματικό κέντρο που σχεδιάζεται θα αναπτυχθεί σε 265.000 τετραγωνικά μέτρα και αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό κόμβο εφοδιαστικής αλυσίδας για την ευρύτερη περιοχή. Η νομοθετική κίνηση έρχεται να αποδείξει ότι η απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος αποτελεί πρακτική δέσμευση, όχι μόνο διακηρυκτική επιδίωξη.
